LẤY PHIẾU TÍN NHIỆM: LẠI MỘT CÁCH LÀM PHI CHÍNH THỐNG

Phép toán và lá phiếu tín nhiệm

 Vũ Quí Hạo Nhiên

Biểu đồ phiếu tín nhiệm

Đừng tưởng đại biểu Quốc hội không có cách bày tỏ “bất tín nhiệm”

Đồng Phụng Việt

— Chỉ số tín nhiệm quan chức: thừa giấy vẽ voi (Nguyễn Tiến Dũng).– TÀI (Nguyễn Quang Vinh).– Tám Tàng: Bức tranh Vân Cẩu–Ai tín cao. Ai tín thấp  (Người lót gạch).–  Chuyện làng Lòi: Ta vẫn làm quan (Cu Làng Cát).- Vui buồn lấy phiếu tín nhiệm (Nguyễn Tường Thụy)

– Giới tranh đấu trong nước nghĩ gì về kết quả bỏ phiếu tín nhiệm lãnh đạo? (RFA) – Lá phiếu tín nhiệm có ý nghĩa gì? (BBC) – Các lãnh đạo Việt Nam đều « sống sót » qua cửa bỏ phiếu tín nhiệm (RFI). – Phỏng vấn GS Carl Thayer: Những thách thức đối với giới lãnh đạo Việt Nam (VOA).- Lấy phiếu tín nhiệm: tiến bộ hay đối phó? (RFA)- SUY NGHĨ VỀ “KẾT QUẢ BỎ PHIẾU TÍN NHIỆM” CỦA QUỐC HỘI (Đào Hiếu).– KẾT QUẢ BỎ PHIẾU TÍN NHIỆM CHO THẤY: “QUỐC HỘI TRÍ” CAO HƠN ” ĐẢNG TRÍ ” NHỮNG CÒN LÂU MỚI BẰNG ” DÂN TRÍ “… (Phạm Viết Đào).  .- Nhật ký nghị trường: Nhiều cái bắt tay trong hành lang (Đào Tuấn).

LẤY PHIẾU TÍN NHIỆM: LẠI MỘT CÁCH LÀM PHI CHÍNH THỐNG

TL: Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn (Úc) vừa có cách lí giải về chuyện lấy phiếu tín nhiệm vừa qua của Quốc hội với cách tính toán rất khoa học. Xin post lên để bạn bè tham khảo, dù “chuyện đã rồi”…

Xin nói cho rõ, “phi chính thống” ở đây là unorthodoxy, là cách làm chẳng theo một qui tắc khoa học nào cả. Tôi đang nói về cái thang điểm lấy ý kiến tín nhiệm của Quốc hội Việt Nam. Theo thang điểm này, mỗi đại biểu có thể đánh giá thành viên Chính phủ bằng cách chọn một trong 3 điểm như sau:

•Tín nhiệm cao

•Tín nhiệm

•Tín nhiệm thấp

Những ai am hiểu khoa học xã hội nhận ra ngay rằng đây là thang điểm Likert. Xin nhắc lại (vì có người hiểu lầm rằng Likert là lấy từ chữ Like!) rằng người phát kiến ra thang điểm này tên là Rensis Likert, một nhà tâm lí xã hội học. Likert đề xuất thang điểm này vào năm 1932 và sau đó hoàn thiện vào năm 1934. Thang điểm này dùng để đánh giá thái độ, hành vi, sở thích, v.v. của con người. Đây là những biến khó định lượng, nên phát kiến của Likert rất quan trọng, dù nó rất ư đơn giản.

Nhưng thang điểm Likert là thang điểm hai chiều – bipolar scale. Nói cách khác, thang điểm này phản ảnh tất cả những thái độ đi từ tiêu cực đến tích cực. Chẳng hạn như trong trường hợp lấy ý kiến tín nhiệm, thì thang điểm Likert có thể là 4 điểm như:

•Rất tín nhiệm (very trustworthy)

•Tín nhiệm (trustworthy)

•Không tín nhiệm (untrustworthy)

•Rất không tín nhiệm (very untrustworthy)

Còn đằng này, Quốc hội chỉ dùng thang điểm chẳng giống ai, vì chỉ có 1 chiều! Ngay cả cách soạn câu trả lời (“Tín nhiệm cao”, “Tín nhiệm”, “Tín nhiệm thấp”) đã là bất bình thường. Cái điểm “Tín nhiệm” có nghĩa là gì? Tại sao không cho đại biểu bày tỏ sự “Không tín nhiệm”? Đúng là những kiểu lấy ý kiến như thế này chẳng có ý nghĩa gì và rất khó diễn giải kết quả. Chẳng có ý nghĩa là vì nó không phản ảnh được tâm tình và thái độ của đại biểu. Kết quả khó diễn giải là vì thang điểm chỉ có 1 chiều.Vậy thì kết quả lấy phiếu tín nhiệm nên được hiểu như thế nào? Tôi nghĩ vì vấn đề phương pháp, nên chúng ta chỉ có thể mô tả mà thôi. Qua mô tả, chúng ta có thể so sánh giữa các thành viên trong Chính phủ. Để so sánh, chúng ta cần phải tổng hợp 3 giá trị “Tín nhiệm cao”, “Tín nhiệm”, và “Tín nhiệm thấp” thành một điểm tổng hợp (điểm quân bình). Nhưng vấn đề là làm sao tính điểm trung bình cho từng cá nhân?

Báo chí có vẻ lấy số phần trăm “Tín nhiệm cao” để so sánh, nhưng cách làm này không công bằng. Để minh hoạ, chúng ta có thể xem hai trường hợp sau đây: Ông Nguyễn Tấn Dũng, có tỉ lệ “Tín nhiệm cao” là 43%, và ông Nguyễn Văn Hiện cũng có tỉ lệ “Tín nhiệm cao” 43%. Chúng ta có thể xem hai vị này cùng thứ hạng? Câu trả lời là không. Lí do là vì ông Dũng có 25% phiếu “Tín nhiệm”, thấp hơn ông Hiện với 52% phiếu “Tín nhiệm”. Do đó, để đánh giá và xếp hạng công bằng, cần phải định lượng thang điểm.

Tôi nghĩ có cách định lượng thực tế hơn. Ở đây, mấy người trong Quốc hội chỉ cho các điểm “tích cực” (tín nhiệm), nhưng chúng ta có thể hiểu rằng những người đánh giá điểm “Tín nhiệm thấp” có nghĩa là “Không tín nhiệm” và “Rất không tín nhiệm”. Những người cho điểm “Tín nhiệm” có thể phản ảnh cả đánh giá “Không tín nhiệm”. Giả định đằng sau của thang điểm Likert là có một biến số liên tục. Trong trường hợp chúng ta đang bàn, từ “Rất không tín nhiệm” đến “Rất tín nhiệm” là một dãy số liên tục từ -1 đến +1 (trung bình là 0).

•Rất tín nhiệm cao: trọng số từ 0.5 đến 1 (trung bình là 0.75).
•Tín nhiệm: trọng số từ 0 đến 0.5 (trung bình 0.25)

•Tín nhiệm thấp: trọng số 0 đến -1 (trung bình -0.50)

Do đó, trong trường hợp ông Nguyễn Tấn Dũng, với 210 phiếu “Tín nhiệm cao”, 122 phiếu “Tín nhiệm”, và 160 “Tín nhiệm thấp”, chúng ta có thể tính điểm quân bình là:

(210*0.75 + 122*0.25 – 160*0.50) / 492 = 0.22

và ông Hiện:

(210*0.75 + 253*0.25 – 28*0.50) / 491 = 0.42

Nói cách khác, điểm của ông Dũng trên trung bình chỉ 0.22, và “điểm thật” của ông Hiện cao gần gấp 2 lần điểm ông Dũng. Tính tương tự, và xếp hạng, tôi có bảng số liệu sau đây. Theo bảng này thì bà Kim Ngân có điểm cao nhất (0.61), kế đến là bà Trương Thị Mai, ông Phùng Quang Thanh, ông Uông Chu Lưu, Nguyễn Sinh Hùng, và Trương Tấn Sang. Năm người có điểm thấp nhất là ông Nguyễn Văn Bình (0.02), ông Phạm Vũ Luận (0.07), bà Nguyễn Thị Kim Tiến (0.13), ông Hoàng Tuấn Anh (0.16), và bà Phạm Hải Chuyền (0.19).

Nhưng tất cả chỉ là vui thôi, chứ số liệu thu thập theo kiểu phi chính thống, bất chấp qui tắc khoa học, và 1 chiều thì rất khó diễn giải. Dù sao đi nữa, những số liệu này cũng nói lên một điều là các thành viên trong Chính phủ có độ tín nhiệm thấp. Người cao nhất cũng chỉ 0.61, tức chỉ hơn trung bình 0.11 điểm!

0.61 Bà Nguyễn Thị Kim Ngân

0.58 Bà Trương Thị Mai

0.57 Ông Phùng Quang Thanh

0.56 Ông Uông Chu Lưu

0.55 Ông Nguyễn Sinh Hùng

0.54 Ông Trương Tấn Sang

0.54 Bà Tòng Thị Phóng

0.53 Ông Phùng Quốc Hiển

0.52 Ông Nguyễn Hạnh Phúc

0.52 Ông Phan Trung Lý

0.52 Bà Nguyễn Thị Nương

0.51 Ông Nguyễn Kim Khoa

0.50 Ông Nguyễn Văn Giàu

0.50 Bà Nguyễn Thị Doan

0.50 Ông Trần Đại Quang

0.49 Ông Trần Văn Hằng

0.47 Ông Ksor Phước

0.47 Ông Đào Trọng Thi

0.46 Ông Phạm Bình Minh

0.45 Ông Huỳnh Ngọc Sơn

0.45 Ông Phan Xuân Dũng

0.45 Ông Nguyễn Xuân Phúc

0.43 Ông Vũ Đức Đam

0.42 Ông Nguyễn Văn Hiện

0.42 Ông Bùi Quang Vinh

0.42 Ông Nguyễn Hòa Bình

0.40 Ông Trương Hòa Bình

0.37 Ông Nguyễn Bắc Son

0.37 Ông Hoàng Trung Hải

0.37 Ông Hà Hùng Cường

0.35 Ông Nguyễn Thiện Nhân

0.35 Ông Cao Đức Phát

0.33 Ông Vũ Văn Ninh

0.32 Ông Nguyễn Minh Quang

0.31 Ông Giàng Seo Phử

0.31 Ông Nguyễn Quân

0.29 Ông Đinh La Thăng

0.28 Ông Huỳnh Phong Tranh

0.24 Ông Nguyễn Thái Bình

0.23 Ông Vũ Huy Hoàng

0.23 Ông Trịnh Đình Dũng

0.22 Ông Nguyễn Tấn Dũng

0.19 Bà Phạm Thị Hải Chuyền

0.16 Ông Hoàng Tuấn Anh

0.13 Bà Nguyễn Thị Kim Tiến

0.07 Ông Phạm Vũ Luận

0.02 Ông Nguyễn Văn Bình

GS Nguyễn Văn Tuấn

http://www.buudoan.com/2013/06/lay-phieu-tin-nhiem-lai-mot-cach-lam.html

Biểu đồ phiếu tín nhiệm

Cộng đồng mạng đã lập biểu đồ dễ hiểu từ phiếu tín nhiệm của 47 chức danh do Quốc hội công bố.

Rất thức thời và nhanh nhạy. Hiện những biểu đồ này đang lan tỏa trên Facebook và các mạng xã hội khác. Biểu đồ tiếp theo, xin mời!….>

 Dân luận dẫn theo VNN

http://bolapquechoa.blogspot.nl/2013/06/bieu-o-phieu-tin-nhiem.html#more

Đừng tưởng đại biểu Quốc hội không có cách bày tỏ “bất tín nhiệm”

Đồng Phụng Việt

12-06-2013

Ở đợt “lấy phiếu tín nhiệm” lần này, Ban Tổ chức chỉ cho các đại biểu Quốc hội lựa chọn giữa “tín nhiệm cao”, “tín nhiệm” và “tín nhiệm thấp”.

Hôm qua, mình đã chia sẻ vài suy nghĩ về cách lập phiếu không hợp lý (1).

Bữa nay, ngồi ngắm nghía lại kết quả “lấy phiếu tín nhiệm” (2), mình phát giác, dẫu Ban Tổ chức không cho, song các đại biểu Quốc hội vẫn có cách để bày tỏ sự “bất tín nhiệm” của họ với 47 cá nhân, đang đảm nhiệm những chức vụ quan trọng trong Quốc hội, Nhà nước và Chính phủ.

Tuy có 498 đại biểu Quốc hội tham gia đợt “lấy phiếu tín nhiệm” đầu tiên nhưng không vị nào trong số 47 vị được đưa ra Quốc hội “lấy phiếu tín nhiệm”, nhận đủ 498 phiếu.

Nếu cộng tất cả các phiếu, bao gồm cả “tín nhiệm cao”, “tín nhiệm”, lẫn “tín nhiệm thấp” của từng vị thì người nhận được nhiều phiếu nhất là ông Hoàng Tuấn Anh – Bộ trưởng Văn hóa Thể thao Du lịch. Có 494/498 đại biểu Quốc hội bày tỏ các mức độ tín nhiệm khác nhau đối với ông Anh.

Người nhận được ít phiếu nhất là bà Phạm thị Hải Chuyền – Bộ trưởng Lao Động Thương binh Xã hội. Chỉ có 392/498 đại biểu Quốc hội bày tỏ các mức độ tín nhiệm khác nhau, đối với bà Chuyền.

Tại sao đã có “tín nhiệm cao”, “tín nhiệm” và “tín nhiệm thấp” mà nhiều đại biểu Quốc hội vẫn không chọn môt trong ba, để bày tỏ mức độ tín nhiệm của họ, với từng cá nhân trong số 47 vị được đưa ra “lấy phiếu tín nhiệm”?

Mình tin là vì những đại biểu Quốc hội đó cảm thấy “bất tín nhiệm” đối với một số vị. Bởi cảm thấy “bất tín nhiệm” mà phiếu lại không có mục này, thành ra mới có nhiều đại biểu Quốc hội, không chọn bất kỳ mức độ nào trong cả ba mức độ biểu lộ niềm tin (“tín nhiệm cao”, “tín nhiệm” và “tín nhiệm thấp”).

Nói cách khác, nếu lấy tổng số đại biểu Quốc hội tham gia “lấy phiếu tín nhiệm” làm chuẩn (498) thì số phiếu mà từng vị trong số 47 vị được đưa ra Quốc hội “lấy phiếu tín nhiệm” còn thiếu, chính là lượng phiếu “bất tín nhiệm” mà đại biểu Quốc hội lẳng lặng “kính biếu” các vị.

Dựa trên các số liệu do Quốc hội công bố, mình lập “Bảng 1” để các bạn cùng xem số lượng đại biểu Quốc hội không bày tỏ mức độ tín nhiệm của họ, đối với từng người được đưa ra “lấy phiếu tín nhiệm”.

Từ “Bảng 1”, mình chọn ra 8 vị trong “top 5” – nhóm dẫn đầu về số lượng phiếu “bất tín nhiệm” để lập “Bảng 2”. Sở dĩ là 8 bởi có một số vị… “đồng hạng”. Khi lập các bảng này, mình phát giác thêm vài điểm thú vị: (1) Ông Nguyễn Sinh Hùng và ông Phùng Quang Thanh – hai người nằm trong “top 5” về “tín nhiệm cao” cũng góp mặt trong “top 5” về “bất tín nhiệm”. (2) Cả Bộ trưởng Quốc phòng, Bộ trưởng Công an, Tổng Thanh tra Chính phủ đều nằm trong “top 5” về “bất tín nhiệm”.

BẢNG 1

STT	Họ tên/Chức danh	Tổng số phiếu đạt được/Tổng số đại biểu	Số đại biểu không bày tỏ mức độ tín nhiệm
1	Trương Tấn Sang – Chủ tịch Nhà nước	491/498	7
2	Nguyễn Thị Doan – Phó Chủ tịch Nhà nước	491/498	7
3	Nguyễn Sinh Hùng – Chủ tịch Quốc hội	432/498	66
4	Uông Chu Lưu – Phó Chủ tịch Quốc hội	490/498	8
5	Nguyễn Thị Kim Ngân – Phó Chủ tịch Quốc hội	490/498	8
6	Tòng Thị Phóng – Phó Chủ tịch Quốc hội	491/498	7
7	Huỳnh Ngọc Sơn – Phó Chủ tịch Quốc hội	491/498	7
8	Phan Xuân Dũng – Chủ nhiệm UB KHCNMT	491/498	7
9	Nguyễn Văn Giàu – Chủ nhiệm UB Kinh tế	492/498	6
10	Trần Văn Hằng – Chủ nhiệm UB Đối ngoại	491/498	7
11	Phùng Quốc Hiển – Chủ nhiệm UB TCNS	491/498	7
12	Nguyễn Văn Hiện – Chủ nhiệm UB Tư pháp	491/498	7
13	Nguyễn Kim Khoa – Chủ nhiệm UB QPAN	491/498	7
14	Phan Trung Lý – Chủ nhiệm UB Pháp luật	492/498	6
15	Trương Thị Mai – Chủ nhiệm UB CVĐXH	492/498	6
16	Nguyễn Thị Nương – Trưởng Ban CTĐB	492/498	6
17	Nguyễn Hạnh Phúc – Chủ nhiệm VPQH	492/498	6
18	Ksor Phước – Chủ tịch Hội đồng Dân tộc	492/498	6
19	Đào Trọng Thi – Chủ nhiệm UB VHGD TTNNĐ	492/498	6
20	Nguyễn Tấn Dũng – Thủ tướng	492/498	6
21	Hoàng Trung Hải – Phó Thủ tướng	492/498	6
22	Nguyễn Thiện Nhân – Phó Thủ tướng	491/498	7
23	Vũ Văn Ninh – Phó Thủ tướng	490/498	8
24	Nguyễn Xuân Phúc – Phó Thủ tướng	490/498	8
25	Hoàng Tuấn Anh – Bộ trưởng VHTTDL	494/498	4
26	Nguyễn Thái Bình – Bộ trưởng Nội vụ	491/498	7
27	Nguyễn Văn Bình – Thống đốc NHNN	491/498	7
28	Phạm Thị Hải Chuyền – Bộ trưởng LĐTBXH	392/498	106
29	Hà Hùng Cường – Bộ trưởng Tư pháp	492/498	6
30	Trịnh Đình Dũng – Bộ trưởng Xây dựng	492/498	6
31	Vũ Đức Đam – Bộ trưởng, Chủ nhiệm VPCP	489/498	9
32	Vũ Huy Hoàng – Bộ trưởng Công thương	491/498	7
33	Phạm Vũ Luận – Bộ trưởng GDĐT	492/498	6
34	Phạm Bình Minh – Bộ trưởng Ngoại giao	482/498	16
35	Cao Đức Phát – Bộ trưởng NNPTNT	491/498	7
36	Giàng Seo Phử – Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT	480/498	18
37	Trần Đại Quang – Bộ trưởng Công an	470/498	28
38	Nguyễn Minh Quang – Bộ trưởng TNMT	480/498	18
39	Nguyễn Quân – Bộ trưởng KHCN	479/498	19
40	Nguyễn Bắc Son – Bộ trưởng TTTT	479/498	19
41	Phùng Quang Thanh – Bộ trưởng Quốc phòng	480/498	18
42	Đinh La Thăng – Bộ trưởng GTVT	483/498	15
43	Nguyễn Thị Kim Tiến – Bộ trưởng Y tế	482/498	16
44	Huỳnh Phong Tranh – Tổng Thanh tra CP	432/498	66
45	Bùi Quang Vinh – Bộ trưởng KHĐT	482/498	16
46	Trương Hòa Bình – Chánh án TAND Tối cao	489/498	9
47	Nguyễn Hòa Bình – Viện trưởng VKS Tối cao	481/498	17

BẢNG 2

STT	Họ tên/Chức danh	Tổng số phiếu đạt được/Tổng số đại biểu	Số đại biểu không bày tỏ mức độ tín nhiệm
1	Phạm Thị Hải Chuyền – Bộ trưởng LĐTBXH	392/498	106
2	Nguyễn Sinh Hùng – Chủ tịch Quốc hội	432/498	66
3	Huỳnh Phong Tranh – Tổng Thanh tra CP	432/498	66
4	Trần Đại Quang – Bộ trưởng Công an	470/498	28
5	Nguyễn Quân – Bộ trưởng KHCN	479/498	19
6	Nguyễn Bắc Son – Bộ trưởng TTTT	479/498	19
7	Giàng Seo Phử – Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT	480/498	18
8	Phùng Quang Thanh – Bộ trưởng Quốc phòng	480/498	18

Chú thích

(1) Tín nhiệm không thể là “bán tín, bán nghi”

(2) Công bố kết quả bỏ phiếu tín nhiệm 47 lãnh đạo cao cấp

http://www.basam.info/2013/06/12/1836-dung-tuong-dai-bieu-quoc-hoi-khong-co-cach-bay-to-bat-tin-nhiem/

Phép toán và lá phiếu tín nhiệm

Vũ Quí Hạo Nhiên

Cuộc bỏ phiếu tín nhiệm cho 47 nhân vật nắm chức vụ cao nhất nước Việt Nam đã qua, kết quả đã được công bố, và người ta sẽ còn tiếp tục phân tích ý nghĩa chính trị và phe phái của sự việc này.Dù gì đi nữa, đây là lần đầu tiên Quốc hội Việt Nam có một cuộc bỏ phiếu kín không chịu áp lực chính trị và định hướng của người cầm đầu.

(Chuyện kể rằng Cố chủ tịch Quốc hội Trường Chính khi lấy biểu quyết thì nói, “Ai không nhất trí, giơ tay!”). Vì vậy, kết quả này đáng được phân tích theo hướng thuần túy khoa học – cụ thể hơn là toán học.

Nếu so sánh cuộc bỏ phiếu này với cuộc thăm dò dư luận, thì kết quả kiểm phiếu thiếu một chi tiết mà các cuộc thăm dò thường hay có, là kết quả bầu cử không có con số cho phép tham khảo chéo. Thí dụ, Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh được 167 phiếu “tín nhiệm cao” trong khi Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng được 160 phiếu “tín nhiệm thấp.”

Vậy có phải cũng khoảng 160 người đó vừa bầu “tín nhiệm thấp” ông Dũng vừa bầu “tín nhiệm cao” ông Ninh? Với bảng kết quả được công bố như hiện nay, chúng ta không có câu trả lời đó.

Nói chung, bảng kết quả bầu cử này là một bảng dữ liệu sơ sài, nên kết quả phân tích vì vậy cũng yếu theo. Do đó, cần đọc những phân tích dưới đây theo tinh thần “có bao nhiều xài bấy nhiêu”.

Bầu cử không ai thua 

Trước hết, chắc chắn ai cũng nhận thấy, lá phiếu nào cũng là phiếu tín nhiệm. Từ tín nhiệm cao tới tín nhiệm thấp, chứ chẳng đại biểu nào “không tín nhiệm” ai cả.Điều này khác với đa số các cuộc bầu cử khác khi cử tri bầu cho người này thắng và người kia thua. Với cuộc bầu cử không thắng không thua này, có hai cách đơn giản (có thể quá đơn giản) để xếp hạng ai hơn ai.

Một cách, là chỉ nhìn vào phiếu “tín nhiệm cao” xem ai được tỷ lệ cao nhất. (Tỷ lệ cao khác số phiếu cao, vì số phiếu tổng cộng cho mỗi nhận vật, có khác nhau chút ít.)

Theo cách đó, những người đứng đầu bảng là: Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân; Chủ nhiệm Ủy ban Xã hội Trương Thị Mai; Bộ trưởng Quốc phòng Phùng Quang Thanh; Chủ tịch nước Trương Tấn Sang; Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đứng khoảng giữa chừng, hạng 26. Dưới cùng, là Bộ trưởng Giáo dục Đào tạo Phạm Vũ Luận, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Văn Bình, và Bộ trưởng Văn hóa Thể thao Du lịch Hoàng Tuấn Anh.

Một cách ngược lại, là nhìn vào phiếu “tín nhiệm thấp” xem ai bị tỷ lệ cao nhất. Theo cách này, 5 người bị nhiều “tín nhiệm thấp” nhất là Thống đốc Bình, Bộ trưởng Luận, Thủ tướng Dũng, Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến, Bộ trưởng Công thương Vũ Huy Hoàng.

Trong cả hai cách này, dù nhìn xuôi theo “tín nhiệm cao” hay nhìn ngược theo “tín nhiệm thấp,” hầu hết các bộ trưởng, phó thủ tướng, đều đứng hạng thấp, trong khi những đại biểu chủ nhiệm các ủy ban trong quốc hội đều đứng hạng cao.

Thí dụ, nhìn theo tỷ lệ “tín nhiệm cao,” trong số 23 người dẫn đầu, 65% là nhân sự Quốc hội, 26% thuộc chính phủ, trong khi đó ngược lại 83% số 23 người cuối bảng là người thuộc chính phủ và chỉ có 4% (một người) là đại biểu quốc hội. (Ở giữa hai nhóm “top 23” [đầu bảng xếp hạng 23] và “bottom 23” [cuối bảng xếp hạng 23] là Vũ Đức Đam – Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ.)

Điều này cho thấy nói chung các đại biểu quốc hội bỏ phiếu tín nhiệm lẫn nhau, chứ không tín nhiệm những nhân vật bên chính phủ.

Thống đốc Bình đứng hạng chót.

Một cách khác, bao quát hơn, để đánh giá chung các lá phiếu không riêng gì “cao” hay “thấp,” là phép đếm Borda. Mang tên một nhà toán học làm sĩ quan quân đội Pháp thời Napoleon, phương pháp này cho phép so sánh những lá phiếu khi người ta bầu theo nhiều hạng khác nhau.Như Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng được 210 phiếu “tín nhiệm cao,” nhiều hơn Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải 186 phiếu, nhưng đồng thời cũng bị 160 phiếu “tín nhiệm thấp,” cũng nhiều hơn Hoàng Trung Hải 44 phiếu. Vậy ai hơn ai?

Borda giải quyết bằng cách cho điểm: Mỗi phiếu hạng 1 được hệ số cao hơn phiếu hạng 2, và phiếu hạng 2 cao hơn phiếu hạng 3.

Thí dụ, nếu trung lập, có thể cho mỗi phiếu “tín nhiệm cao” được 3 điểm, phiếu “tín nhiệm” được 2 điểm, phiếu “tín nhiệm thấp” được 1 điểm. Ngoài ra, vì không ai cũng có số phiếu bầu giống nhau, nên số điểm này phải tính trung bình trên điểm tối đa.

Theo cách đó, ba người được tín nhiệm nhất là đại biểu Kim Ngân, đại biểu Mai, Bộ trưởng Thanh. Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng đứng hạng 5, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang hạng 6, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng hạng 38. Hai người chót danh sách là Thống đốc Bình và Bộ trưởng Luận.

Tuy nhiên, cách cho hệ số với khoảng cách đều đặn 3-2-1 như vậy chưa hẳn đã phản ảnh đúng những suy nghĩ trong đầu các đại biểu khi họ bỏ phiếu.

Phiếu “tín nhiệm thấp” nặng hay nhẹ 

Hệ số có thể tính khác. Thí dụ, ta có thể cho rằng các đại biểu quốc hội đây là lần đầu tiên được “tín nhiệm thấp” ai đó, nên sẽ đi quá đà trong việc bỏ phiếu “tín nhiệm thấp”.Nếu vậy, phiếu “tín nhiệm thấp” là phiếu không khả tín, nên hệ số của “tín nhiệm cao” và “tín nhiệm” cần tăng lên, 4 và 3 điểm chẳng hạn, đồng thời giảm bớt ảnh hưởng của phiếu “tín nhiệm thấp,” với hệ số 0 điểm chẳng hạn.

Đổi lại như vậy, ba vị Kim Ngân, Mai, Thanh vẫn đứng đầu, ông Hùng xuống hạng 6, ông Sang xuống hạng 9, ông Dũng tụt hẳn xuống gần chót, hạng 43, theo sau là Bộ trưởng Công thương Vũ Huy Hoàng, Bộ trưởng Kim Tiến, Bộ trưởng Luận, Thống đốc Bình.

Ngược lại, ta cũng có thể cho rằng đại biểu quốc hội Việt Nam xưa nay vốn quen “nhất trí cao,” nên những là phiếu “tín nhiệm cao” trên thực tế không đáng giá bao nhiêu, trong khi đó nếu họ đã bỏ phiếu “tín nhiệm thấp” thì phiếu đó có sức nặng.

Nếu vậy, hệ số của “tín nhiệm cao” và “tín nhiệm” phải giảm đi (đều 2 điểm chẳng hạn) và tăng ảnh hưởng của “tín nhiệm thấp,” thí dụ hệ số 1.5.

Với hệ số mới này, chính người Chủ tịch Quốc hội bị tụt xuống hạng 20, Chủ tịch nước Sang xuống hạng 22, và 4 người đội sổ, theo thứ tự, là Thống đốc Bình, Bộ trưởng Luận, Thủ tướng Dũng, và Bộ trưởng Kim Tiến.
Tại sao tới 3 lựa chọn?
Nhưng khi phải mang phép đếm Borda ra dùng, thì câu hỏi đặt ra là tại sao đến nỗi thế? Bình thường, phép đếm Borda chỉ được dùng khi có nhu cầu xếp hạng từ trên xuống dưới.

Thí dụ, ở Mỹ, khi xếp hạng các đội banh đại học, hãng AP lấy phiếu bầu từ các phóng viên thể thao và dùng phương pháp Borda để chọn ra 20 đội đứng đầu toàn quốc. Giải cầu thủ xuất sắc (MVP) của liên đoàn bóng chày MLB cũng dùng phép tính này (với hệ số 15-9-8-7-6-5-4-3-2-1).

Rõ ràng, ở đây không có nhu cầu xếp hạng những nhân vật được bầu, mà tiếng là, theo phát biểu của Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng, là để “Quốc hội dùng quyền giám sát tối cao của mình đối với vấn đề nhân sự.”

Nhưng những con toán ở trên cho thấy, thông điệp của Quốc hội bị pha loãng bởi tùy theo cách nhìn kết quả, sự đánh giá đối với nhân sự có khác đi.

Hơn nữa, rõ ràng là các đại biểu Quốc hội bầu cho các vị chủ nhiệm trong chính cơ quan này, nhiều hơn là cho phía chính phủ, nên những phiếu thấp đối với riêng bộ trưởng này hay thủ tướng kia mất bớt ý nghĩa.

Theo BBC

………………..

Chú thích ảnh, từ trên xuống:

1.Bỏ phiếu tín nhiệm là cuộc ‘bầu cử không ai thua’
2. Trong cả hai cách này, dù nhìn xuôi theo “tín nhiệm cao” hay nhìn ngược theo “tín nhiệm thấp,” hầu hết các bộ trưởng, phó thủ tướng, đều đứng hạng thấp, trong khi những đại biểu chủ nhiệm các ủy ban trong quốc hội đều đứng hạng cao.”

http://bolapquechoa.blogspot.nl/2013/06/phep-toan-va-la-phieu-tin-nhiem.html