Vài suy nghĩ về tuyến Đường cao tốc Hà Nội-Lào Cai. Đòi ưu đãi cho dự án bôxit

Đòi ưu đãi cho dự án bôxit-Cầm Văn Kình

Quốc cách ăn mày! (Bà Đầm Xòe)-Blogger Phạm Viết Đào bị kết án 15 tháng tù giam Nguy cơ từ việc Trung Quốc gia tăng đầu tư vào Việt Nam (RFI) –  Vũ Quang Việt: Việt Nam không thể đạt mục tiêu trở thành một nước công nghiệp hóa vào năm 2020 (Diễn Đàn )– Lao động phổ thông Trung quốc ở Việt nam (RFA)  Phần âm thanh Tải xuống âm thanh

Vài suy nghĩ về tuyến Đường cao tốc Hà Nội-Lào Cai

Hoàng Mai

Tuyến đường cao tốc Hà Nội-Lào Cai, được wikipedia (1) giới thiệu nguyên văn như sau:

Đường cao tốc Hà Nội-Lào Cai dài 264 km có điểm đầu là nút giao thông giữa quốc lộ 2 và đường cao tốc Bắc Thăng Long-Nội Bài (Hà Nội) và điểm cuối là xã Quang Kim (huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai). Đường cao tốc này là một phần của đường Xuyên Á AH14.

Phần lớn đường cao tốc sẽ đi ven theo bờ sông Hồng. Tuyến này đi qua địa bàn 5 tỉnh, thành phố là Hà Nội, Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Yên Bái và Lào Cai, nối với đường cao tốc Côn Minh-Hà Khẩu của Trung Quốc và là một hợp phần trong dự án phát triển cơ sở hạ tầng giao thông của Hành lang kinh tế Côn Minh-Hà Nội-Hải Phòng. Điểm đầu tại nút giao thông quốc lộ 18A với quốc lộ 2, điểm cuối tại xã Quang Kim, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai, vị trí đấu nối với đường cao tốc Côn Minh-Hà Khẩu (Trung Quốc).

Dự án này khởi công từ quý 3 năm 2008 và hoàn thành vào năm 2012. Theo thiết kế, đoạn Hà Nội-Yên Bái có 4 làn xe cho phép đạt vận tốc thiết kế tối thiểu 100 km/h; đoạn Yên Bái-Lào Cai có 2 làn xe và đạt vận tốc tối thiểu 80 km/h.

Việc xây dựng tuyến đường cao tốc này dự kiến tốn 1,216 tỷ dollar Mỹ trong đó có 896 triệu dollar là nguồn vay thương mại, 200 triệu dollar vay ưu đãi từ Ngân hàng Phát triển châu Á và còn lại là vốn đối ứng của Việt Nam huy động bằng cách phát hành trái phiếu chính phủ. Dự án này dự kiến sẽ phải giải phóng hơn 19,96 km² diện tích mặt bằng và tổng số hộ dân bị ảnh hưởng là 30.000 hộ.

Dự án được thiết kế theo tiêu chuẩn đường cao tốc. Mặt cắt ngang giai đoạn I đoạn Nội Bài-Yên Bái đi qua thành phố Hà Nội, các tỉnh Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Yên Bái gồm 4 làn xe, tốc độ thiết kế tối đa 100 km/giờ; đoạn Yên Bái-Lào Cai gồm 2 làn xe, tốc độ thiết kế tối đa 80 km/giờ./.

Đường Cao tốc Hà Nội-Lào Cai trên maps.google.com

Ngày 19.3.2014, dẫn nguồn từ voatiengviet.com, Bauxite Việt Nam (http://boxitvn.blogspot.com/), trong bài viết “Lào Cai: ‘Tử huyệt’ của phòng tuyến biên giới phía Bắc?”, ở đoạn cuối, tác giả Lê Anh Hùng viết:

Mặc dù là một dự án hết sức nhạy cảm về an ninh-quốc phòng nhưng một nhà thầu Trung Quốc vẫn được giao gói thầu A7 dài đến 27,7 km (18 cây cầu) trên địa bàn tỉnh Lào Cai, với những tai tiếng cố hữu như việc “lập thôn, lập xóm” tại địa bàn dự án hay việc tự ý đưa cỏ lạ từ Trung Quốc sang trồng ở mái taluy dự án. Xin trích một đoạn trong bài “Chiến tranh biên giới Việt-Trung 1979” trên trang Wikipedia Tiếng Việt để quý vị có thể hình dung ra những hệ luỵ tai hại về an ninh – quốc phòng ở đây:

Quân Trung Quốc vừa chiếm ưu thế về lực lượng, vừa chủ động về thời gian tiến công, lại còn có “lực lượng thứ năm” gồm những người Việt gốc Hoa trên đất Việt Nam. Từ đêm 16 tháng 2, các tổ thám báo Trung Quốc đã mang theo bộc phá luồn sâu vào nội địa Việt Nam móc nối với “lực lượng thứ năm” này lập thành các toán vũ trang phục sẵn các ngã ba đường, bờ suối, các cây cầu để ngăn chặn quân tiếp viện của Việt Nam từ phía sau lên. Trước giờ nổ súng, các lực lượng này cũng bí mật cắt các đường dây điện thoại để cô lập chỉ huy sư đoàn với các chốt, trận địa pháo.

Trung Quốc là bậc thầy trong việc lựa chọn thời cơ và khai thác điểm yếu của đối thủ. Vì vậy, người ta có đầy đủ lý do để tin rằng, một khi chiến sự với Trung Quốc nổ ra, Lào Cai chính là tử huyệt lớn nhất của Việt Nam trên toàn tuyến biên giới phía bắc./.

Từ các thông tin nêu trên, việc đầu tư Đường cao tốc Hà Nội-Lao Cai, có thể thấy những hệ lụy mà nó mang lại, đó là:

1. Tỉnh Lào Cai đã có thống kê về số người Trung Quốc lấy vợ ở Lao Cai khi họ thực hiện gói thầu A7 nêu trên hay chưa? Trong khi công trình chậm tiến độ so với dự kiến đến nay đã là 2 năm (dự kiến hoàn thành năm 2012), và rất có thể còn chậm hơn nữa. Ở những vị trí xây cầu (18 cái) là rất đáng nghi ngờ. Việt Nam đã có rất nhiều bài học đau xót khi để Trung Quốc tập trung ở một vị trí quá lâu, như cách mà họ đã “làm đường”, nhà máy Nhiệt điện Ninh Bình… ở miền Bắc trước đây.

2. Dễ thấy rằng, mục đích trước mắt của con đường này là để hàng hóa Trung Quốc xâm nhập Việt Nam một cách nhanh hơn, rẻ hơn, qua đó nhằm bóp chết (hẳn) nền sản xuất của Việt Nam (thực tế hiện nay đã trả lời đúng như vậy rồi); Ngược lại, cũng là để vơ vét tài nguyên của Việt Nam một cách nhanh hơn… Ngoài ra, mục tiêu lâu dài chính là để “đoàn quân xâm lược” có thể tiến về Hà Nội một cách nhanh nhất.

3. Phần trích dẫn Vikipedia trên đây có nói rằng: “… trong đó có 896 triệu dollar là nguồn vay thương mại”, ở đây không nói là vay của nước nào. Không nghi ngờ gì nữa, đây là nguồn vay từ Trung Quốc. Nếu đúng như vậy, thì rõ ràng, lợi cho Việt Nam thì ít, mà lợi cho Trung Quốc thì nhiều.

4. Nhớ lại, năm 2012, giữa Việt Nam và Trung Quốc ký một hiệp ước, theo đó, xe khách, xe tải được chạy sâu vào lãnh thổ của nhau tới 1.300 km (3). Theo bài báo này thì:

Năm 2011, khối lượng vận tải bằng đường bộ giữa Việt Nam và Trung Quốc thông qua cửa khẩu Hữu Nghị lên đến 1 triệu tấn hàng hóa và khoảng 726.000 khách đi qua biên giới hai nước. Khối lượng vận tải dự kiến sẽ tăng khi hiệp định vận tải đường bộ mới được thực hiện. Để đáp ứng nhu cầu của thị trường, số lượng giấy phép của năm 2013 sẽ được tăng lên tương ứng”.

Cùng với việc, Trung Quốc đã đưa người vào khắp nơi trên đất nước Việt Nam, thì tuyến đường Cao tốc Hà Nội-Lao Cai, như là một giải pháp mạnh để qua đó tăng nhanh sự hiện diện của Trung Quốc trên một số lĩnh vực: di dân và phân phối hàng hóa của Trung Quốc trên địa phận miền Bắc của Việt Nam.

5. Việc đầu tư cơ sở hạ tầng phục vụ phát triển, đặc biệt là về giao thông là điều dễ nhận thấy. Tuy nhiên, một khi xuất phát từ ý đồ của Trung Quốc thì lại là một vấn đề khác. Hy vọng, giới quân sự Việt Nam cũng biết “tương kế tựu kế” đối với tuyến đường Cao tốc Hà Nội-Lào Cai này.

19.3.2014

H. M.

Bài tham khảo:

(1) Đường cao tốc Hà Nội-Lào Cai

http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_cao_t%E1%BB%91c_N%E1%BB%99i_B%C3%A0i_%E2%80%93_L%C3%A0o_Cai

 (2) Lào Cai: ‘Tử huyệt’ của phòng tuyến biên giới phía Bắc?

http://boxitvn.blogspot.com/2014/03/lao-cai-tu-huyet-cua-phong-tuyen-bien.html#more

 (3) Xe khách, xe tải Việt – Trung được chạy sâu vào lãnh thổ của nhau

http://www.tinmoi.vn/xe-khach-xe-tai-viet-trung-duoc-chay-sau-vao-lanh-tho-cua-nhau-011018542.html

Tác giả gửi trực tiếp ch BVN.

http://www.boxitvn.net/bai/24386

Đòi ưu đãi cho dự án bôxit

Cầm Văn Kình

Với những dự án như Tân Rai, Nhân Cơ thì ngay cả khi chắc chắn có lãi một nhà nước có trách nhiệm vẫn phải cân nhắc có cho tiến hành không vì tính toán giữa lợi nhuận thu được và sự trả giá về môi trường (chưa tính các vấn đề về an ninh). Đào tài nguyên lên bán biết chắc không những không kiếm được tiền mà còn phải bù vào, ít nhất là tới năm 2020, mà việc tiếp tục hay đóng cửa nó vẫn còn phải tranh cãi thì thật là khó hiểu. Chấp nhận mất mấy trăm triệu [đô la – BVN] để bồi thường hợp đồng, tôi nghĩ, vẫn còn rẻ so với duy trì dự án này.

Huy Đức (FB Huy Đức)

TT – Ngoài giảm đầu tư hồ chứa bùn đỏ vì thiết kế có độ an toàn quá cao, Bộ Công thương cũng đề nghị giảm phí môi trường, thuế tài nguyên, áp thuế VAT 0%, chỉ thuê đất có thời hạn của dân thay vì đền bù…

Đóng gói alumin tại tổ hợp bôxit – nhôm Tân Rai (Lâm Đồng) – Ảnh: Mai Vinh

Bộ Công thương vừa tiếp tục có báo cáo về hai dự án bôxit Tân Rai và Nhân Cơ. Qua đó, khẳng định dự án hiệu quả dù Nhà máy alumin Nhân Cơ dự kiến lỗ tới năm… 2020.

Báo cáo này còn đưa ra đề nghị táo bạo: giảm phí môi trường, bỏ thuế VAT, giảm đầu tư cho an toàn hồ bùn đỏ…

Hồ chứa bùn đỏ an toàn quá mức?

Dù dư luận lên tiếng nhiều về nguy cơ mất an toàn ở hồ bùn đỏ, nhưng khá bất ngờ là trong báo cáo gửi đoàn giám sát Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Bộ Công thương cho rằng hồ bùn đỏ (chứa chất thải sau quá trình tuyển quặng) các nhà thầu “thiết kế với độ an toàn… quá cao, gây lãng phí không cần thiết”, làm tăng thêm chi phí xây dựng 238,5 tỉ đồng, nguyên nhân là do “chưa có kinh nghiệm và do áp lực của dư luận về việc an toàn”. Liên quan đến kết luận “xây dựng hai khoang bùn đỏ đầu tiên an toàn quá mức cần thiết”, Bộ Công thương nêu một cách chung chung là đánh giá của “các chuyên gia chuyên ngành”.

Việc đầu tư cho hồ bùn đỏ, với dự án alumin Tân Rai là trên 347 tỉ đồng, chiếm 2,5% tổng mức đầu tư dự án, với dự án Nhân Cơ chiếm 3,23%. Theo Bộ Công thương, con số này “chiếm tỉ lệ khá lớn” trong tổng mức đầu tư hai dự án bôxit, có thể ảnh hưởng đến hiệu quả hai dự án. Bộ Công thương cho biết hội đồng thẩm định thiết kế kỹ thuật hồ bùn đỏ dự án Nhân Cơ do Bộ Công thương chủ trì đã yêu cầu nhà thầu điều chỉnh lại theo hướng giảm kích thước đập ngăn, nâng cao khả năng chứa của hồ, rút ngắn hệ thống đường ống để tiết kiệm đầu tư, thời gian thi công mà vẫn đảm bảo an toàn.

Nhu cầu giảm đầu tư là dễ hiểu, bởi theo báo cáo ngày 19-2-2014 của Tập đoàn Công nghiệp than – khoáng sản VN (TKV), cả hai dự án nhà máy alumin Tân Rai và Nhân Cơ đều phải điều chỉnh tăng tổng mức đầu tư. Với Tân Rai tăng 3.890 tỉ, Nhân Cơ tăng 4.318 tỉ, đẩy tổng mức đầu tư mỗi nhà máy lên tới 15.000-16.000 tỉ đồng. Riêng dự án Nhà máy alumin Tân Rai, theo TKV, tập đoàn này phải đi vay 70% tổng vốn (trên 10.790 tỉ đồng). Trong năm 2014-2015, TKV sẽ phải có khoảng 600 tỉ đồng để trả lãi/năm. Bộ Công thương đánh giá Nhà máy alumin Tân Rai sẽ lỗ đến năm 2015, với mức lỗ từ 176-258 tỉ đồng/năm. Riêng Nhà máy alumin Nhân Cơ sẽ lỗ từ năm 2015 đến tận năm 2020. Việc lỗ này, theo ông Nguyễn Văn Biên – phó tổng giám đốc TKV, là bình thường trong giai đoạn đầu nhà máy đi vào sản xuất.

Đòi hàng loạt ưu đãi

Nhiều chuyên gia cho rằng VN sản xuất alumin mới chỉ là nguyên liệu, muốn sản xuất nhôm thành phẩm phải có nhà máy điện phân nhôm. Có lẽ vì thế trong lần này, Bộ Công thương khẳng định có Công ty Dongyang Gangchul (Hàn Quốc) đang muốn xây dựng nhà máy điện phân nhôm tại VN. Và Công ty TNHH thương mại Trần Hồng Quân cũng lập dự án đầu tư nhà máy điện phân nhôm tại Đắk Nông, công suất 300.000 tấn/năm, công ty này được chấp nhận cho hưởng ưu đãi đầu tư cao nhất theo các quy định hiện hành. Bộ Công thương lại còn cho rằng giá điện hiện hành trong nước cấp cho nhà máy điện phân nhôm (khoảng 6,5 cent/kWh) sẽ cao hơn nhiều so với giá điện của các nhà máy điện phân nhôm trong khu vực (chủ yếu dưới 4 cent/kWh). Bộ này nói đang hoàn chỉnh việc thẩm tra hiệu quả kinh tế và sẽ xác định giá điện hợp lý để đảm bảo dự án điện phân nhôm hiệu quả. Bộ Công thương ước tính sẽ chỉ khoảng 5,3-5,4 cent/kWh, tức chỉ khoảng 1.100-1.200 đồng/kWh – thấp hơn mức giá điện sinh hoạt hiện nay là 1.508,85 đồng/kWh.

Doanh nghiệp VN không có cửa

Theo báo cáo của Bộ Công thương, hợp đồng Nhà máy alumin Tân Rai có 216 thiết bị dành cho các nhà thầu VN chế tạo theo chủ trương VN. Nhưng sau quá trình khảo sát, đàm phán tới hơn một năm, kết quả như thường thấy ở các dự án doanh nghiệp Trung Quốc làm tổng thầu, các nhà thầu VN đều… không thể chấp nhận được mức giá và tiến độ, rốt cuộc nhà thầu Trung Quốc Chalieco đã… chuyển sang nhập khẩu.

Bộ Công thương còn tiếp tục đề nghị hàng loạt ưu đãi khác như giảm thuế, giống như TKV từng đề nghị. Cụ thể, bộ này cho rằng bôxit “không phải là khoáng sản độc hại”, sau 3-4 năm khai thác có thể hoàn thổ, đất trồng thậm chí còn được cải thiện… tốt hơn, nên mức phí bảo vệ môi trường 30.000-50.000 đồng/m3 là không hợp lý. Bộ Công thương đề xuất sửa quy định, giảm phí môi trường cho bôxit xuống chỉ còn 4.000-10.000 đồng/tấn, trước mắt chỉ áp dụng mức 4.000 đồng/tấn bôxit (tương đương 7.000 đồng/m3).

Cơ chế đền bù, giải phóng mặt bằng cũng có đề nghị mới. Thay vì đền bù cho dân, Bộ Công thương cho rằng cần “chính sách đền bù hợp lý”, cho phép chủ đầu tư chỉ thuê đất có thời hạn của các hộ dân. Sau khi khai thác quặng sẽ trả lại cho… chính hộ dân đó. Nghĩa là sẽ không bồi thường đất, chỉ bồi thường những tài sản như cây trồng, nhà cửa trên đất, có hỗ trợ đời sống người dân trong thời gian đất của họ đang được khai thác quặng và sau khi khai thác xong…

Đặc biệt, dù alumin là sản phẩm nguyên liệu để sản xuất nhôm nhưng Bộ Công thương cho rằng nó được chế biến sâu từ quặng bôxit, nên cần được cho hưởng thuế giá trị gia tăng bằng 0%. Ngoài ra, “do chúng ta có trữ lượng và tài nguyên dự báo quặng bôxit rất lớn”, Bộ Công thương đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội giảm thuế tài nguyên cho quặng bôxit…

Trao đổi về những đề xuất mới đây của Bộ Công thương, TS Nguyễn Thành Sơn, trưởng ban quản lý dự án than đồng bằng sông Hồng (TKV), cho biết làm công nghiệp nhôm rất tốn điện và các nước thường chỉ làm điện phân nhôm khi đã đầu tư riêng thủy điện (có giá rẻ) cho công nghiệp nhôm. Với tư cách chuyên gia, ông Sơn nói việc cân đối nguồn điện để cho dự án có hiệu quả là trách nhiệm của doanh nghiệp. Nếu giảm giá điện riêng cho nhà máy của TKV, có thể dẫn đến chuyện những người sử dụng điện khác sẽ phải gánh thay. Điều này là bao cấp doanh nghiệp, Nhà nước cần đối xử công bằng giữa các dự án. Việc giảm hàng loạt sắc thuế, phí, tiền đền bù cho dân…, ông Sơn cũng thẳng thắn đặt câu hỏi vậy các mục tiêu ban đầu của dự án như đóng góp phát triển kinh tế – xã hội liệu có còn trọn vẹn?

“Để an toàn, không nên lo quá đắt”

Ông Nguyễn Thành Sơn cũng không đồng ý việc giảm đầu tư cho an toàn hồ thải bùn đỏ để tiết kiệm, vì “đầu tư cho an toàn không thể nói là quá mức cần thiết”. Cần làm rõ thế nào là mức cần thiết bởi thiết kế nhằm đảm bảo an toàn trước đây cũng chính do Bộ Công thương duyệt. Ông Sơn nêu nguyên tắc “để an toàn, dù mất bao nhiêu tiền thì vẫn không nên lo là đắt”.

Là người từng đi khảo sát trực tiếp tại dự án bôxit, ông Phạm Quang Tú – viện phó Viện tư vấn phát triển thuộc Liên hiệp Các hội khoa học kỹ thuật VN – cho biết đặc thù vùng Tây nguyên địa hình cao, nên nếu hồ bùn đỏ có sự cố sẽ ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống người dân. Cho nên trước khi Bộ Công thương điều chỉnh thiết kế theo hướng giảm mức đầu tư vì “an toàn quá mức” thì nên công bố cho xã hội biết các chỉ số kỹ thuật hiện tại đang được cho là quá mức.

Ông Phạm Quang Tú đề nghị cần đặt chỉ số an toàn ở mức cao nhất có thể, nguyên tắc phòng ngừa rủi ro là hạn chế đến mức thấp nhất chứ không phải lo “quá mức”, nhất là khi dự án bôxit vẫn là nỗi lo lắng của nhiều người dân. “Cần tránh đánh đổi hiệu quả kinh tế lấy rủi ro trong tương lai” – ông Tú nhấn mạnh.

Dự án chậm là trách nhiệm của… nhiều cơ quan

Một trong những nguyên nhân khiến tăng tổng mức đầu tư hai nhà máy alumin là vì chậm tiến độ. Bộ Công thương công nhận hai dự án bôxit bị chậm tiến độ hai năm và nêu lý do: đường giao thông xuống cấp, mất điện, tác động dư luận xã hội, đền bù giải phóng mặt bằng, thời tiết… Đồng thời xác định trách nhiệm của cả nhà thầu, chủ đầu tư, Bộ Công thương và chính quyền địa phương.

C. V. K.

Nguồn: http://tuoitre.vn/Chinh-tri-Xa-hoi/598773/doi-uu-dai-cho-du-an-boxit.html#ad-image-0

Advertisements

One response to this post.

  1. […] Việt Nam : Cưỡng chế đất có khiến người dân « khởi nghĩa » ? -Vài suy nghĩ về tuyến Đường cao tốc Hà Nội-Lào Cai. (HQ1) […]

    Reply

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: