Ý đồ bá chủ của Bắc Kinh khiến Việt Nam phẫn nộ

Trung Quốc tính toán sai trong vụ giàn khoan

 Asia Sentinel/Tác giả: Bill Hayton/Người dịch: Huỳnh Phan

Chiến Lược Thực Dân Kiểu Mới của Trung Quốc ở Việt Nam– Viet-studiesMinh Hoang-Viễn cảnh hai khối quân sự ở Châu Á Thái Bình Dương và Viet Nam trong bối cảnh mới    –Lê Quang Bình – Việt Nam cần một con đường để trỗi dậy(Danluan)

Ý đồ bá chủ của Bắc Kinh khiến Việt Nam phẫn nộ

Tàu tuần duyên Trung Quốc bảo vệ cho giàn khoan ngang nhiên đặt trái phép trên vùng biển Việt Nam, 14/05/2014.

(Bruno Philip, Le Monde 20/05/2014) Nếu nói rằng Trung Quốc không tạo ra được sự tin cậy, nhất là nơi các láng giềng, thì còn quá lịch sự. Nói rằng Trung Quốc ngày càng bị châu Á coi là một quốc gia mang ý đồ đế quốc, nay đã là một điều hiển nhiên. Không thể tin nổi Bắc Kinh : người Việt Nam – mặc cho sự thù địch từ ngàn đời đối với người láng giềng phương bắc, đã chọn lựa con đường ngoại giao để cố gắng giải quyết các tranh chấp lãnh thổ – vừa phải nhận lấy một kinh nghiệm cay đắng.

Hồi tháng Tư, tập đoàn dầu khí Trung Quốc CNOOC đã quyết định đưa vào hoạt động một giàn khoan dầu khí trong vùng tranh chấp Hoàng Sa ở Biển Đông, mà không hề tham khảo ý kiến của Hà Nội. Sự ngang nhiên khiêu khích này đã gây ra phản ứng mạnh mẽ nơi chính phủ Việt Nam : hôm 7/5 Việt Nam đã gởi các tàu tuần duyên ra hiện trường để nói thẳng vào mặt « quân xâm lược ». Tiếp đó là một loại hải chiến, người ta thấy các tàu Trung Quốc dùng vòi rồng tấn công vào đoàn tàu Việt Nam rồi đâm vào họ. Các tàu Việt cũng đáp lại bằng những cú húc trả.

Tuy vậy mới cách đây sáu tháng, nhân chuyến thăm Hà Nội của Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường, hai nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và Cộng hòa XHCN Việt Nam (tác giả viết nhầm là Việt Nam Dân chủ Cộng hòa – ND) đã đồng ý sẽ tìm phương cách thỏa thuận về khả năng cùng khai thác các mỏ dầu khí.

 

Thêm một lần nữa, người Việt Nam, ý thức được sự cần thiết duy trì mối quan hệ kinh tế với Trung Quốc, đã cho rằng thương lượng vẫn tốt hơn là đối đầu. Họ đã sai lầm : sự xuất hiện bất thần của giàn khoan, mà chuyên gia về các vấn đề chiến lược người Trung Quốc Thời Ân Hoằng (Shi Yinhong) cho rằng là kết quả của « một quyết định từ cấp cao nhất », vừa gây ra một sự xuống cấp ngoạn mục quan hệ Trung-Việt. Có lẽ đây là một trong những tình hình ý nghĩa nhất, từ sau khi cả hai nước lao vào một cuộc chiến tranh biên giới ngắn ngủi nhưng đẫm máu năm 1979.

 

Sau các đụng độ trên biển, các cuộc biểu tình phản đối một cách hòa bình đã diễn ra tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh hôm 11/5. Tiếp theo là các vụ bạo động nhắm vào tất cả những doanh nghiệp nào có vẻ là của Trung Quốc, tại 22/63 tỉnh thành của Việt Nam. Kết quả là hai người Trung Quốc chết, 140 người bị thương, hàng trăm nhà máy bị đốt phá. Việt Nam, trước đó đã để cho biểu tình diễn ra ở Hà Nội, hết sức lúng túng khi không thể ngăn trở các cuộc tuần hành của công nhân biến thành những vụ tấn công vào người Trung Quốc.

 

Tình hình bạo động tệ hại này là hậu quả thái độ vô cùng sai trái của Bắc Kinh. Sức mạnh đang lên của Trung Quốc không chỉ đơn thuần về kinh tế. Bắc Kinh ngày càng tự bộc lộ cung cách dân tộc chủ nghĩa đi kèm với việc hiện đại hóa quân đội, nhất là hải quân.

 

Quyết tâm không gì lay chuyển của Trung Quốc

 

Từ khi lên làm Chủ tịch nước vào năm 2013, Tập Cận Bình đồng thời nắm luôn chức Tổng bí thư và Chủ tịch Quân ủy Trung ương, đã tự khẳng định là một lãnh đạo với bàn tay sắt, bá quyền và duy ý chí. Trong một ý nghĩa nào đó, ông Tập là hiện thân về mặt chính trị cho quyết tâm không gì lay chuyển nổi của Bắc Kinh : áp đặt sức mạnh của một cường quốc khu vực. Trung Quốc yêu sách toàn bộ vùng biển mang tên Biển Trung Hoa. Chưa kể đến cuộc tranh giành ở phía bắc với Nhật Bản tại Biển Hoa Đông.

 

Liệu người Việt rốt cuộc sẽ phải thay đổi chính sách đối với Trung Quốc, mà cho đến bây giờ họ vẫn mong là hữu hảo ? Điều này nhiều khi khiến cho chính quyền Việt Nam bị công luận, vốn có truyền thống nghi ngại Bắc Kinh, chỉ trích dữ dội – mà những sự kiện mới đây là một minh chứng…Như nhà phân tích chính trị Nguyễn Quang A đã nói : « Ý muốn xâm lược, người Trung Hoa sẵn có từ trong máu, còn chúng tôi là kháng cự… ». Khó thể nói gì hơn thế trong lúc Việt Nam vừa tưng bừng kỷ niệm 60 năm chiến thắng Điện Biên Phủ !

 

Chủ tịch Việt Nam Trương Tấn Sang đã phải cao giọng sau các vụ bạo động ngày 13 và 14/5. Ông tuyên bố : « Trung Quốc nói rằng Việt Nam phải rút đi (khỏi khu vực mà tập đoàn CNOOC đặt giàn khoan). Nhưng đây là nhà tôi, sao tôi phải rút ? »

 

Cho đến nay, chỉ có Philippines chứng tỏ ý chí chống lại Trung Quốc. Cho dù một cuộc chạm trán mini quanh một đảo san hô tranh chấp giữa Manila và Bắc Kinh cách đây hai năm đã trở thành có lợi cho Trung Quốc : Philippines phải rút lui, để cho ngư dân Trung Quốc khai thác vùng biển giàu hải sản của bãi cạn Scarborough. Tổng thống Benigno Aquino nay đòi trọng tài quốc tế phân xử, nhưng Bắc Kinh chẳng thèm quan tâm.

 

Trung Quốc phớt lờ tất cả những « chú nhóc » đã có cùng nỗi bất hạnh là nằm trong vùng ảnh hưởng địa lý của mình. Tự đắc và thích thống trị, Bắc Kinh tin chắc vào sức mạnh của quyền uy tối thượng. Một số người nói rằng thế kỷ 21 là thế kỷ của Trung Quốc. Đó không phải là một cái tin tốt lành.

http://thuymyrfi.blogspot.fr/2014/05/y-o-ba-chu-cua-bac-kinh-khien-viet-nam.html

Trung Quốc tính toán sai trong vụ giàn khoan

Asia Sentinel

Đôi lời: Tác giả bài viết này, Bill Hayton đã từng bị Bộ Công an Việt Nam cấm cửa, không cho vào Việt Nam tham dự hội thảo về Biển Đông hồi tháng 11 năm 2012 ở Sài Gòn, mặc dù ông đã được Học viện Ngoại giao (thuộc Bộ Ngoại giao VN) gửi thư mời tham dự. Nhiều người nhận định rằng, cuốn sách “Việt Nam: con rồng trỗi dậy” của Bill Hayton đã làm cho nhà cầm quyền khó chịu. Nhưng cũng có ý kiến cho rằng, do Bill Hayton thường đưa tin về các vụ khiếu kiện cũng như về những nhà đồng chính kiến ở VN trước đây, nên ông đã làm cho an ninh Việt Nam khó chịu, và họ cấm ông nhập cảnh. Đây là cái tát của Bộ Công an vào Bộ Ngoại giao Việt Nam, và qua sự kiện này, có thể thấy được quyền hành của bộ nào lớn hơn.

—–

Tác giả: Bill Hayton

Người dịch: Huỳnh Phan

19-05-2014

Bắc Kinh đã với tay quá xa ngoài biển Đông?

H4Trung Quốc đã đạt được gì khi đưa giàn khoan nước sâu của họ vào vùng biển ngoài khơi quần đảo Hoàng Sa?

Với một hành động đơn lẻ họ đã ‘thành công’ làm vỡ mối quan hệ với những người cộng sản anh em tại Việt Nam, làm công luận Việt Nam phẫn nộ, tạo ra hàng gigabyte tin trên phương tiện truyền thông quốc tế quan trọng, làm sống lại diễn từ về “mối đe dọa Trung Quốc” ở Đông Nam Á và làm ASEAN thống nhất, đứng sau một tuyên bố quan trọng về hành động của họ. Ít nhất 3.000 người Trung Quốc đã bị buộc phải rời khỏi Việt Nam trước đám đông giận dữ đã đốt hàng chục nhà máy, không phân biệt là của người Hoa Đài Loan hay Hoa lục địa. Và để làm gì?

Luôn có cơ may để giàn khoan dầu này có thể khoan ra dầu nhưng xác suất rất mỏng manh. Có thể CNOOC đã nắm được các khảo sát địa chấn của khu vực này nhưng dường như có nhiều khả năng là chỗ đặt giàn khoan được chọn vì lý do địa chính trị hơn là địa lý. Chưa có mỏ dầu nào khác được phát hiện gần quần đảo Hoàng Sa.

Theo Yenling Song của Platts Energy ở Singapore, ước tính CNOOC phải chi 328.000 USD một ngày để giữ giàn khoan ở điểm đó. Mặc dù CNOOC có đầy rẫy tiền mặt, nó không thể để giàn khoan ở mãi một vị trí mà chẳng tìm ra thứ gì. Giàn khoan cuối cùng sẽ phải rút đi, và một khi nó ra đi, biển sẽ trống vắng trở lại. Tất cả những rắc rối gây ra hơn hai tuần qua sẽ chẳng vì lợi lộc kinh tế nào cả.

Nếu lợi nhuận không phải là lý do để CNOOC khoan ngoài khơi quần đảo Hoàng Sa thì chúng ta phải giả định rằng có các yếu tố khác đã ảnh hưởng đến những người ra quyết định ở Bắc Kinh. Tuy nhiên, khi chúng ta lần lượt nhìn vào từng yếu tố, có vẻ như khó để thấy cuộc đối đầu hiện nay sẽ thúc đẩy lợi ích tổng thể của Trung Quốc đi lên như thế nào. Thật ra, có vẻ lợi ích đó có nhiều khả năng sẽ bị tổn hại hơn.

Có thể Bắc Kinh nghĩ rằng khoan dầu sẽ là một sự khẳng định rõ ràng chủ quyền thuộc về Trung Quốc: một hành động sẽ hậu thuẫn cho yêu sách lãnh thổ của đất nước này. Tuy nhiên, có thể dự đoán được làViệt Nam cũng thực hiện một phản ứng không kém quyết đoán. Tòa án quốc tế sẽ không coi cuộc đối đầu hiện nay là việc củng cố cho yêu sách của bên nào đối với các đảo và vùng nước xung quanh. Nếu việc củng cố vị thế pháp lý của Bắc Kinh là lý do cho thao tác đó thì họ đã thất bại.

Chia tách ASEAN?

Động thái này có thể là một nỗ lực để chia tách Hiệp hội các nước châu Á và cô lập Việt Nam. Có lẽ Bắc Kinh đã hy vọng lặp lại việc làm thành công của họ tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN họp tại Phnom Penh vào tháng 7 năm 2012. Cuộc họp đó tiếp sau việc Trung Quốc chiếm đóng thành công bãi cạn Scarborough, một rạn san hô nằm ngay trong vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Philippines, và cũng sau việc CNOOC thông báo mời đấu thầu các lô thăm dò dầu trong Vùng Đặc quyền Kinh tế của Việt Nam. (Những lô này nằm ngay phía nam địa điểm tranh chấp hiện nay).

Tại cuộc họp Phnom Penh, Philippines và Việt Nam yêu cầu các đồng nhiệm ASEAN ra một tuyên bố ủng hộ. Nỗ lực của họ đã bị cản trở bởi những hành động của nước chủ nhà, Campuchia phủ quyết bất kỳ tuyên bố nào có đề cập đến các sự cố này. Nhiều tường thuật vào thời điểm đó cho thấy rằng Campuchia đã làm như vậy là do ảnh hưởng mạnh mẽ của ngoại giao và viện trợ của Trung Quốc. ASEAN gánh chịu chia rẽ và thương tổn.

Có lẽ Trung Quốc hy vọng sẽ lặp lại thành công đó lần này bằng việc ra tay với Việt Nam chỉ vài ngày trước hội nghị thượng đỉnh ASEAN. Có lẽ các nhà ngoại giao của TQ tự tin rằng họ có thể thuyết phục Campuchia và có thể Myanmar, Thái Lan hoặc Lào phủ quyết một tuyên bố chung, để Việt Nam bị cô lập và ASEAN chia tách. Điều đó đã không xảy ra. ASEAN đã ra tuyên bố đặc biệt phê phán các sự cố ở biển Đông.

Một số nhà quan sát cho rằng vì tuyên bố không nêu rõ tên Trung Quốc, nên Việt Nam đã thất bại trong việc giành lấy sự ủng hộ của các nước ASEAN. Nhưng ASEAN không làm việc theo cách đó. Quay trở về tận tuyên bố lần đầu tiên của ASEAN về biển Đông vào năm 1992, sau khi Bắc Kinh cấp chuyển nhượng quyền khai thác dầu ngoài khơi bờ biển Nam Việt Nam cho một công ty Mỹ, và khi Bắc Kinh chiếm đảo Vành Khăn trong EEZ của Philippines năm 1995 – ASEAN luôn luôn bày tỏ mối quan ngại của mình với sự kiềm chế và bình thản. Bất cứ ai mong đợi ASEAN áp đặt trừng phạt kinh tế Trung Quốc, hoặc phái một lực lượng đặc nhiệm biển ra tống tiễn giàn khoan dầu của CNOOC cần tìm hiểu thêm một chút về Đông Nam Á.

Tuy nhiên, nếu Bắc Kinh hy vọng cô lập Việt Nam và chia tách ASEAN, họ đã thất bại. ASEAN đã đứng lên từ khủng hoảng, đoàn kết và cảnh giác hơn bao giờ hết về ý định của Trung Quốc.

Gây sức ép với Việt Nam?

Tháng 12 năm 2000 Trung Quốc và Việt Nam thoả thuận đường phân giới biển chung nằm trong Vịnh Bắc Bộ. Đường này chạy từ biên giới Trung Quốc trên bờ biển đất liền theo hướng đông nam xa tới đảo Hải Nam. Mặc dù đã gần 14 năm đàm phán kể từ đó, hai bên đã không thể thoả thuận đường này sẽ đi tiếp tới chỗ nào. Điểm bế tắt là tranh chấp về quyền sở hữu quần đảo Hoàng Sa. Quần đảo này nằm ngoài cửa Vịnh và nếu không có một giải pháp cho tranh chấp này thì không thể có thoả thuận về đường phân giới.

Tháng 10 năm ngoái, Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường đến thăm Việt Nam và Chính phủ hai nước đã đồng ý thành lập một “nhóm công tác biển”. Tuy nhiên, dù có sự thúc giục của Lý Khắc Cường vẫn không có tiến bộ nào trong việc vẽ đường ranh giới. Trong bối cảnh đó, việc triển khai giàn khoan dầu có thể được hiểu như nỗ lực của Bắc Kinh để nâng tầm quan trọng, cố cho Việt Nam thấy rằng Bắc Kinh không đùa trong việc xốc tới với việc phát triển các nguồn tài nguyên biển dù Hà Nội có đồng ý hay không.

Tuy nhiên, động tác mạnh bạo này dường như không có hiệu quả. Có vẻ không thể xảy ra việc giàn khoan sẽ khám phá ra mỏ dầu khí có trữ lượng thương mại. Thậm chí nếu có thì những khó khăn trong việc đặt đường ống dẫn hoặc duy trì một đội sà lan đối mặt với sự phản kháng của Việt Nam sẽ là đáng kể. Việt Nam có thể chỉ cần thách thức ý định của TQ. Sẽ không có sự phát triển chung thực sự của khu vực này mà không có sự đồng ý của Việt Nam.

Gây áp lực ASEAN

Tương tự, động thái mới nhất này có thể được hiểu như là Trung Quốc gây sức ép với Việt Nam và các thành viên ASEAN khác đồng ý các chi tiết của một Bộ Quy tắc Ứng xử mới cho biển Đông. ASEAN hy vọng Bộ Quy tắc này sẽ ngăn chặn các tranh chấp trên biển nhưng Trung Quốc không vội vã trong việc đưa nó thành hiện thực. Các cuộc đàm phán, hoặc thường hơn là những đàm phán về đàm phán, đã kéo lê năm này qua năm khác. Bế tắc mới nhất này có vẻ gần như đảm bảo sẽ làm cho ASEAN đòi hỏi một bộ quy tắc ứng xử cứng rắn hơn để ngăn chặn những sự cố tương tự xảy ra lần nữa. Đó không phải là điều mà Bắc Kinh mong muốn. Một lần nữa, việc triển khai giàn khoan dường như đã gây tổn hại lợi ích lâu dài của Trung Quốc.

Chiến thuật đánh lạc hướng

Cách giải thích có lý nhất về việc triển khai giàn khoan, và là cách duy nhất cho thấy Bắc Kinh sẽ đạt được những gì họ muốn, là việc phát hiện mới đây rằng các lực lượng Trung Quốc đang tham gia vào một dự án xây cất quy mô lớn trên đá Gạc Ma (Johnson Reef). Đây là một bãi cát, chìm dưới nước khi triều cao mà lực lượng Trung Quốc chiếm lấy bằng vũ lực vào năm 1988, một động thái kích động nên một trận đánh làm mấy chục binh sĩ Việt Nam bị tàn sát bằng súng máy Trung Quốc. (Một đoạn video về cuộc tàn sát này phổ biến trên YouTube.) Có suy đoán rằng Trung Quốc có ý định biến rạn san hô này thành một căn cứ không quân. Bằng cách chuyển sự chú ý toàn cầu và của cảnh sát biển và hải quân Việt Nam vào quần đảo Hoàng Sa, Trung Quốc có thể cho mình khoảng trống cần thiết để bắt đầu công trình mà không bị quấy rối.

Tại sao?

Một ngày nào đó chúng ta có thể phát hiện chính xác lý do tại sao phía Trung Quốc quyết định triển khai giàn khoan cùng đội tàu đi kèm đến chỗ đó vào thời điểm này. Chúng ta biết rất ít về cách mà những quyết định như thế được đưa ra. Các nhà quan sát đóng tại Bắc Kinh cho rằng Bộ Ngoại giao gần như không có quyền lực trong guồng máy Trung Quốc. Một nhà phân tích nói với International Crisis Group (Nhóm giải quyết các khủng hoảng quốc tế) năm 2012 rằng, Bộ này đứng đâu đó giữa thứ hạng 40 và 50 trong hệ thống tầng bậc của guồng máy.

Quan trọng hơn nhiều là quân đội, những bộ phận thuộc sở hữu nhà nước tạo được thu nhập lớn như CNOOC và các tỉnh như Hải Nam và Quảng Đông. Cũng có thể là đây chính là những diễn viên đã thúc đẩy chiến dịch quần đảo Hoàng Sa. Bộ Ngoại giao có thể đã không đủ khả năng chống lại áp lực kết hợp của họ.

Người nước ngoài có xu hướng xác định việc hoạch định chính sách ngoại giao Trung Quốc theo hai cách. Thứ nhất là “Trung Quốc Toàn Năng” – những hành động của một cường quốc kiên quyết vươn lên, quyết chí đạt tới việc thống trị Đông Á, đe dọa các nước láng giềng và phá hoại lợi ích của Mỹ trong khu vực.

Đôi khi có xu hướng giải thích theo khuôn mẫu phương Đông về các quan chức khôn ngoan, thông thái che giấu ý định thực sự của họ đằng sau lớp mặt nạ rất bí mật. Chúng ta có thể gọi đây là “Trung Quốc Toàn Giác”.

Nhưng bế tắc mới nhất này cũng cung cấp bằng chứng cho một cách giải thích thứ ba. Bắc Kinh đã không tạo được tiến bộ trong bất kỳ mục tiêu nào lớn hơn trong khu vực: chỉ toàn điều ngược lại. Họ đã khó chịu, căm ghét và lo ngại các nước láng giềng và cho họ thêm lý do để ôm lấy việc Mỹ chuyển trục sang châu Á. Cả Malaysia lẫn Indonesia đều đang nói công khai hơn bao giờ hết về các quan ngại của họ. Có lẽ chúng ta nên xem vở diễn này như là một trường hợp về “Trung Quốc thiếu năng lực” trên cơ sở là việc vạch ra chính sách đối ngoại của họ thực sự là không thật tốt.

Bill Hayton là tác giả quyển sách “Việt Nam: con rồng trỗi dậy” (NXB Yale, 2010) và “Biển Đông và cuộc đấu tranh giành quyền lực ở châu Á” được Yale xuất bản trong tháng 9 [năm 2010].

http://anhbasam.wordpress.com/2014/05/21/2251-trung-quoc-tinh-toan-sai-trong-vu-gian-khoan/

Advertisements

One response to this post.

  1. […] Thư ngỏ gửi lãnh đạo Đảng và Nhà nước yêu cầu đình chỉ ngay toàn bộ dự án khai thác bô-xít ở Tây Nguyên    -Ý đồ bá chủ của Bắc Kinh khiến Việt Nam phẫn nộ(HQ1) […]

    Reply

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: