Bà Phạm Chi Lan nói về nỗi băn khoăn với dự án luyện thép Cà Ná

Siêu dự án thép Cà Ná: Ông Lê Phước Vũ, ông khôn thì ai ngu?

Mai Quốc Ấn

-Lại nói về Lê Phước Vũ(ABS)-VÌ AI MÀ VIỆT NAM KHÔNG DÁM ĐÓNG CỬA FORMOSA, LẠI CÒN CHUẨN BỊ LÀM THÊM MỘT FORMOSA MỚI?”“Trở vô trở ra vẫn thằng cha lúc nãy!”, vẫn “thằng” MCC, CISDI, Formosa.

Bà Phạm Chi Lan nói về nỗi băn khoăn với dự án luyện thép Cà Ná

Hoàng Đan

clip_image001

Bà Phạm Chi Lan. Ảnh: Vietnamnet

“Ngành thép là ngành cần nhiều điện, vậy ông có làm nhà máy điện không? Hay chạy bằng gì? Chi phí như thế nào? Ông Vũ chịu hay tỉnh lại gánh chịu?”, bà Phạm Chi Lan nói.

Nỗi lo từ nhiều vấn đề

Dự án Khu liên hợp luyện cán thép Hoa Sen Cà Ná-Ninh Thuận mà Công ty cổ phần tập đoàn Hoa Sen dự kiến triển khai với tổng vốn đầu tư lên đến 10,6 tỉ USD cùng các phát ngôn của ông Lê Phước Vũ trong những ngày qua đang thu hút sự chú ý của dư luận.

Liên quan đến dự án này, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với bà Phạm Chi Lan, nguyên thành viên Ban cố vấn Thủ tướng.

PV: Bà có đánh giá, nhìn nhận như thế nào về dự án khu liên hợp luyện cán thép Hoa Sen Cà Ná – Ninh Thuận đang được dự kiến triển khai cùng những phát ngôn, cam kết mạnh mẽ của Chủ tịch Hoa Sen Lê Phước Vũ?

Bà Phạm Chi Lan: Tôi cũng đã một vài lần nêu lên bức xúc của mình đối với dự án này. Nó dựa trên mấy vấn đề chính mà tôi băn khoăn.

Trước hết, nhà đầu tư nào thì bài toán đầu tiên mà tính cũng là về thị trường, nhưng về mặt thị trường thép thì sự dư thừa công suất thép đang cực kỳ lớn, đặc biệt là dư thừa ở Trung Quốc và mỗi năm người ta tính nước này dư thừa lên tới hơn 80 triệu tấn.

Nước này đang phải ra sức đẩy sang nước khác để tiêu thụ cho mình số thép thừa đó và thực tế, nước này cũng chưa chạy hết công suất.

Nếu họ chạy hết công suất các nhà máy thép thì sự dư thừa sẽ còn lớn hơn. Ở đây, nhiều nước, trong đó, các nước Đông Nam Á hay Việt Nam gần Trung Quốc thì càng phải đáng lo ngại hơn về sự dư thừa thép đó sẽ đe dọa đến ngành thép đang có của mình.

Vì vậy, trong khu vực này chẳng có ai dám nghĩ sẽ đầu tư mới vào thép cả, nhất là chủng loại thép xây dựng bình thường mà Trung Quốc đang thừa.

Còn thép cao cấp muốn làm vẫn có khả năng nhưng đầu tư thì lại cực kỳ tốn kém, đòi hỏi công nghệ cao. Các nước có điều kiện như Việt Nam sẽ khó và có lẽ, tôi không tin là Tôn Hoa Sen đủ khả năng đầu tư vào các dự án thép cao cấp.

Hiệu quả về mặt thị trường thì tôi thực sự lo dự án thép của Tôn Hoa Sen sẽ cộng thêm vào dư thừa thép đã có ở Việt Nam hiện nay rồi.

Ngành thép mấy năm trở lại đây không năm nào không kêu cứu với Nhà nước để tăng thêm hàng rào đối với thép nhập khẩu từ ngoài vào, sức ép đó không chỉ đặt nặng lên nhà đầu tư trong nước mà cả nước ngoài.

Một số dự án đầu tư nước ngoài ở Việt Nam cũng đã chủ động rút đi khi thấy không còn đủ khả năng, khả thi về thị trường. Trừ Formosa là người ta đã đầu tư cách đây 8 năm, khi yếu tố thép Trung Quốc chưa có sức ép dữ dội như bây giờ.

Nếu có sức ép dữ dội như bây giờ thì dù Việt Nam có cho bao nhiêu ưu đãi, cho miễn các thứ về đất đai, thuế thì chưa chắc họ đã dám đầu tư.

Ông Lê Phước Vũ có nói là theo tính toán, nhu cầu thép ở Việt Nam còn lớn lắm và sản xuất không đủ cho những năm tới.

Nhưng tôi nói thật, tôi luôn luôn nghi ngờ quy hoạch của các ngành như thép, xi măng khi mà họ muốn làm thì đều vống lên nhu cầu, dự báo nhu cầu rất cao so với thực tế. Họ tính ở tốc độ khi đỉnh cao nhất và cứ thế đem nhân lên để tính tương lai về thị trường còn cần nhiều sản phẩm, xin đầu tư.

Nhưng thực tế, tốc độ cao lên bao giờ cũng khó hơn so với những năm đầu chưa có, khi mình có rất ít thì nhu cầu có thể tăng 10 – 15%, nhưng khi có nhiều rồi thì mức tăng 10 – 15% là một dung lượng lớn hơn nhiều so với ban đầu, rõ ràng có nhiều cái sai số rất lớn, không khả thi.

Nếu như không tính toán kỹ thì ông Vũ và Hoa Sen có thể tính sai bài toán đó. Ở đây, cần xem xét lại thật kỹ vấn đề này.

Về chi phí cho đầu tư, muốn làm một nhà máy thép với mức độ, công nghệ hiện đại để có thể không gây ra ảnh hưởng về môi trường thì thực sự là tốn kém đấy chứ hoàn toàn không dễ dàng đầu tư được đâu.

Khi mà nó tốn kém, đắt đỏ như vậy thì liệu một lúc nào đó có dẫn đến việc ông không chịu được chi phí về môi trường rồi như Formosa phải thay đổi bài toán môi trường đi, hạ thấp chuẩn môi trường xuống, dùng công nghệ, thiết bị lạc hậu để thải ra môi trường Việt Nam, bắt xã hội gánh chịu.

Tôi nghĩ là bài toán này hoàn toàn không chủ quan được đâu. Tôi cũng rất ngần ngại như trên báo chí nói, đưa mấy người vào thăm dò thiết kế lại là mấy công ty Trung Quốc, dù ông Vũ cải chính nói đây chỉ là họ vào thăm dò thôi còn ông chưa quyết định dùng ai.

Nhưng rút cục nếu tính theo chi phí trên thị trường thì có thể giá chào thấp hơn của phía Trung Quốc sẽ lại đủ hấp dẫn để dùng đầu tư của Trung Quốc? Như tôi đã nói Trung Quốc đang dư thừa thép rất lớn nên họ có động lực để ai cần mua nhà máy thép thì họ sẵn sàng tháo dỡ để đưa đi.

Và thường những nhà máy đó cũng là những nhà máy lạc hậu. Họ đẩy thứ rác thải công nghệ lạc hậu sang nước khác để lấy tiền đầu tư vào thứ hiện đại hơn. Liệu ông Vũ có đủ tài giỏi để tránh bài toán đó không? Hay lại đi mua tất cả những thiết bị, công nghệ cũ kỹ đó về mà giá chưa chắc đã rẻ.

Đây là bài toán tư nhân của ông Vũ nhưng tác động về môi trường, kết quả sản phẩm sẽ không thể đảm bảo được.

Ông Vũ có hứa là nếu xảy ra sự cố sẽ đóng nhà máy, mang cả tài sản ra đền bù nhưng cả tài sản nếu là một nhà máy với thiết bị, công nghệ lạc hậu thì đáng giá bao nhiêu? Có ai dám mua lại để chạy không?

Còn khi xảy ra tác hại môi trường nếu như giống với Formosa thì có bán tài sản của ông Vũ đi cũng không bù nổi đâu.

clip_image002

Mô hình khu liên hợp luyện cán thép Hoa Sen Cà Ná – Ninh Thuận.

Nhân tố nữa đó là các tài nguyên khác để cho ông Vũ làm thì vùng Ninh Thuận thiếu nước là thường xuyên. Mấy năm gần đây, tình trạng khô hạn còn nặng nề hơn rất nhiều.

Cả một tỉnh thiếu nước như vậy, giờ nói là có phương án lọc nước biển để làm, về công nghệ thì có thể được nhưng chi phí thì liệu có hiệu quả hay không khi mà chi phí nước cũng đắt hơn lên.

Ngành thép là ngành cần nhiều điện, vậy ông có làm nhà máy điện không? Hay chạy bằng gì? Chi phí như thế nào? Ông Vũ chịu hay tỉnh lại gánh chịu?

Đất đai cũng vậy, lấy hàng nghìn ha để làm khiến bao nhiêu người dân mất nguồn lợi sinh sống, vậy lợi ích của người dân ở đâu? Chi phí cơ hội người dân bị mất đi cho dự án như thế nào?

Ông Vũ nói làm cho đất nước, cho sự phát triển chung nhưng trước hết, làm ở đâu phải tính cho người dân ở đó đã. Tôi được biết, ông Vũ cũng theo đạo Phật nên rất cần từ cái nhân của đạo Phật để tính toán cho có trách nhiệm hơn với người dân ở vùng đó (Cà Ná, Ninh Thuận – PV).

Đừng vì dự án của mình làm mất cơ hội sinh sống của bao nhiêu người mà ở đây là những người nông dân như làm muối là mất cơ hội sinh sống từ đời này sang đời khác, mất cả nghề của người ta.

Mà nghề làm muối giống như nghề đi biển của người dân Hà Tĩnh, mất nghề đó, người ta không làm được nghề khác và không thể quen thuộc được.

Cả bản thân doanh nghiệp nhất là tỉnh phải cẩn trọng, tính toán rất kỹ dựa trên lợi ích của người dân. Đừng ham dự án đầu tư để GDP tăng trưởng hơn, oai phong hơn so với tỉnh khác để chấp nhận hệ quả cho người dân.

Về hệ quả môi trường thì hiện nay, Formosa mới đang bị phanh phui chủ yếu về xả thải ra biển còn sản xuất thép sẽ có chất thải rắn và chính Formosa cũng có chuyện chôn lấp, đang bị cơ quan chức năng xử lý.

Ngoài ra, một dự án nhà máy thép còn gây ô nhiễm không khí, tiếng ồn…

Mong Chính phủ vào cuộc

PV: Như những gì bà đã phân tích ở trên thì chúng ta nên ứng xử như thế nào đối với một dự án như thế này?

Bà Phạm Chi Lan: Như tôi đã nói, ở đây tỉnh và hơn thế là Chính phủ phải xem xét. Tôi nghĩ, không nên coi đây là một dự án giữa doanh nghiệp và địa phương quyết định với nhau.

Tôi ngạc nhiên khi Bộ Công thương lại đưa dự án Khu liên hợp luyện cán thép Hoa Sen Cà Ná-Ninh Thuận bổ sung vào quy hoạch ngành thép giai đoạn 2020 xét đến 2025.

Có phải chăng, quy hoạch của Nhà nước, Bộ làm ra sẽ lại thay đổi theo dự án của doanh nghiệp? Vậy quy hoạch đó trước đây được làm trên cơ sở nào mà giờ có thể dễ dàng đưa vào một dự án lớn như thế? Làm như vậy, có phải là trách nhiệm chung với đất nước không?

Còn về phía Nhà nước, tôi nghĩ các Bộ khác như Bộ Kế hoạch đầu tư và nhất là Bộ Tài nguyên và Môi trường cần phải lên tiếng. Vừa qua, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã rất đau đầu với Formosa rồi thì giờ rất cần phải lên tiếng bằng trách nhiệm của mình với đất nước.

Và hơn hết, tôi mong Thủ tướng xem xét, chỉ đạo các ngành tính toán cẩn thận. Thủ tướng đã tuyên bố sẽ nói không với các dự án gây tác hại lớn với môi trường. Đối với dự án này, nó là một trong những trường hợp có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường ở vùng biển phía Nam miền Trung.

Phía Bắc của vùng biển miền Trung đáng gánh chịu rồi giờ đến phía Nam thì cả miền Trung sẽ sống thế nào đây. Tôi nghĩ là Chính phủ cần có trách nhiệm tính toán lại, đưa quyết định.

Vấn đề này xảy ra trên đất Việt Nam nên không chỉ có quyền của tỉnh và doanh nghiệp muốn làm gì thì làm mà cần có Nhà nước quyết định.

Dù động lực có tốt đi mấy nhưng nếu tác dụng chung, lợi ích chung của nền kinh tế, của đông đảo người dân không đạt được thì Chính phủ cũng nên từ chối. Tôi mong Chính phủ có thái độ cương quyết trong việc này.

PV: Tại đại hội cổ đông bất thường của Tôn Hoa Sen vào sáng 6/9, ông Lê Phước Vũ đã cho rằng nếu nhìn thấy Hòa Phát (Tập đoàn Hòa Phát – PV) quý vừa rồi lời đến 2.000 tỉ đồng từ thép mang lại thì “ngu gì không làm, ngu gì không đầu tư”(!). Bà có bình luận gì về phát ngôn này?

Bà Phạm Chi Lan: Hòa Phát lãi theo tôi hiểu do họ có nhân tố khác ở Việt Nam là họ còn khai thác quặng.

Ở đây, ông làm kinh doanh mà sao ông lại tính đơn giản như vậy. Một người đã làm kinh doanh, đầu tư sẵn rồi thì bây giờ người ta có thể thắng, thắng 2.000 tỷ nhưng rồi các ông khác lại nhảy vào thì liệu 2.000 tỷ đó có còn không?

Thị trường có mức độ nhất định thôi chứ. Tôi cũng hơi ngạc nhiên về cách tính như vậy của một doanh nghiệp cũng nổi tiếng thành công trong lĩnh vực kinh doanh của mình là tôn. Tôi cho là cách như vậy cũng không thỏa đáng.

Tôi rất mong ông Vũ xem xét lại trước hết từ chính lợi ích của bản thân doanh nghiệp, công ty.

Qua báo chí, tôi cũng được biết là, thông tin cho hay, lượng vốn của công ty hạn chế nên sẽ phải huy động thêm từ các nguồn khác như trái phiếu, vay mượn ngân hàng…

Nhưng tôi nghĩ với lãi vay ở Việt Nam mà làm những dự án lớn, dài hạn như vậy thì không biết là hiệu quả kinh tế về mặt tài chính có còn không? Cá nhân tôi rất nghi ngờ về việc này…

Xin cảm ơn bà về cuộc trao đổi này!

H. Đ.

Nguồn: http://soha.vn/ba-pham-chi-lan-noi-ve-noi-ban-khoan-voi-du-an-luyen-thep-ca-na-20160908075937973.htm

 

Siêu dự án thép Cà Ná: Ông Lê Phước Vũ, ông khôn thì ai ngu?

Mai Quốc Ấn

(Dân Việt) Chủ tịch tập đoàn Hoa Sen Lê Phước Vũ đã nói: “Ngu gì không làm thép. Ngu gì không đầu tư?” và “Chúng ta chỉ có mỗi vụ Formosa mà đã lớn chuyện! Tại sao chúng ta lại quá sợ sệt như thế?”. Phát ngôn này xuất hiện trong đại hội cổ đông bất thường của tập đoàn này liên quan siêu dự án 16 triệu tấn thép/năm triển khai tại Cà Ná, Ninh Thuận.

Với công suất quá lớn này, có thể nói những “siêu lo lắng” xuất hiện không phải là không có cơ sở bởi luyện thép xả ra một lượng thải khổng lồ.

Thưa ông Lê Phước Vũ! Trước hết tôi phải khẳng định rằng mình không thuộc nhóm người chống sản xuất thép bằng mọi giá. Bất kể quốc gia nào cần phát triển cũng cần có sản xuât cơ bản. Và tôi đồng ý với ý kiến Việt Nam cần 20-30 triệu tấn thép/năm trong 10 năm tới mà ông đã nói trong khi hiện nay chúng ta đang nhập siêu thép từ Trung Quốc. Nhưng sự cảm tính từ quyết tâm làm thép với cam kết bảo vệ môi trường hàng của ông bằng tài sản vẫn chưa có gì đảm bảo chắc chắn bằng lý tính.

clip_image002

Ông Lê Phước Vũ – Chủ tịch HĐQT Hoa Sen Group (thứ 2 từ phải qua) trò chuyện với cổ đông trong giờ giải lao. Ảnh Thuận Hải

Hiện nay chưa có đánh giá tác động môi trường cho dự án nên chỉ xin nhắc ông rằng không có gì là tuyệt đối cả cho cam kết kia. Mô hình luyện thép kết hợp nhiệt điện, luyện gang, sản xuất xi măng,… mà Tập đoàn Hoa Sen cung cấp trong các cuộc họp báo vừa qua là một mô hình khép kín (xin xem ảnh). Ở đó, công nghệ luyện thép lò cao đã được xác định và đây thực sự là một vấn đề đáng bàn.

clip_image004

(Nguồn Ảnh do Tập đoàn Hoa Sen cung cấp tại cuộc họp báo ở Ninh Thuận)

Công nghệ luyện thép lò cao (luyện coke, hay còn gọi là luyện cốc) được áp dụng khoảng 80% trên thế giới. Và phải khẳng định đây không phải là công nghệ mới mẻ gì vì các cường quốc về thép như Ấn Độ, Trung Quốc, Mỹ,… đã làm mấy chục năm nay. Càng luyện thép bằng công nghệ lò cao nhiều bao nhiêu thì số lượng xả thải càng nhiều bấy nhiêu.

“Với 1 tấn thép được sản xuất theo công nghệ lò cao thì lượng phát thải trung bình như sau: 1,5kg SOx;1,2kg NOx;15- 30kg hạt lơ lửng cho công nghệ lò thổi basic oxygene; 20kg bụi trong quá trình nung kết; 15kg bụi trong quá trình cán thép, 1,4-4,2 tấn CO2; 300-620kg chất thải rắn; 80m3 nươc thải với nhiều hoá chất độc hại như phenol, xyanua, ammonia, dầu, kim loại nặng,.v.v..” (trích số liệu của tác giả Hảo Võ, nghiên cứu sinh Đại học Arizona, Mỹ).

Vâng, thưa ông Vũ, đấy chỉ là số thải cho 1 tấn thép chứ chưa phải 1,5 triệu tấn thép chạy thử cho phân kỳ 1 của dự án (3 triệu tấn) hay tổng công suất 16 triệu tấn/năm mà tập đoàn Hoa Sen đã công bố.

Tôi phải thừa nhận, chủ tịch tập đoàn Hoa Sen lẫn đại diện UBND tỉnh Ninh Thuận đều nói “đúng quy trình” ở khâu bảo vệ môi trường từ việc xử lý tại nguồn và kiểm soát chặt chẽ các nguồn phát thải từ giai đoạn đầu của quá trình sản xuất. Trong đó, việc tái tạo nước và nhiệt từ luyện thép được nhắc đến nhiều lần. Tuy nhiên, không vì thế mà sự lo lắng giảm xuống nếu biết rằng chỉ 65% chất thải rắn được tận dụng để làm vật liệu xây dựng. Và quá trình sản xuât vật liệu xây dựng hay nhiệt điện cũng tạo ra một lượng thải nhất định.

clip_image006

Phối cảnh tổ hợp “siêu dự án” nhà máy thép Hoa Sen Cà Ná – Ninh Thuận nhìn từ trên cao.

Thưa ông Lê Phước Vũ! Formosa chỉ mới chạy thử đã có khoảng 300 tấn chất thải rắn nguy hại được phát hiện. Lượng nước 50.000m3/ngày đổ ra biển trong thời gian không lâu đã gây thiệt hại nặng nề cho 4 tỉnh miền trung khiến sinh kế hàng trăm ngư dân điêu đứng, hàng triệu người bị ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp. Thậm chí Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội phải lập hẳn một đề án để mỗi hộ có 1 người đi xuất khẩu lao động cho các hộ dân bị ảnh hưởng bởi cá chết.

Từ những người tự do vươn khơi, họ có tội lỗi gì để phải làm thuê xứ người kiếm sống? Liệu đấy chưa đủ lớn chuyện sao? Liệu đấy chưa đủ sợ hãi hay sao thưa? Thưa ông Lê Phước Vũ! Xin làm ơn hãy bớt nói về dự án, về các ưu đãi mà Ninh Thuận hứa kiến nghị cho chính phủ, về viễn cảnh tiền tỉ thu được,…

Khi làm thép, có 2 yếu tố hàng đầu cần được minh bạch hóa số liệu là ĐTM (đánh giá tác động môi trường của dự án) và quy trình kiểm tra, quan trắc môi trường nơi xả thải. Đó là các cơ sở lý tính để căn cứ vào đó mà tập đoàn Hoa Sen thuyết phục và cũng là căn cứ để các nhà khoa học phản biện. Chứ không phải sự thỏa thuận của tập đoàn của ông với địa phương và các bộ, ngành để làm đảm bảo cho một dự án thép mà trước đó thảm họa do Formosa đã thực sự ám ảnh. Và không thể bỏ qua ý kiến tham vấn của người dân Ninh Thuận. Lòng dân mới là thước đo chính xác nhất, thưa ông.

Siêu dự án thép “ngu gì không làm” ấy chứng tỏ ông rất khôn. Mà ông khôn thật khi đem thứ chưa có (lợi nhuận, bảo vệ môi trường) để bày ra còn thứ cần phải có (tham vấn dân địa phương, ĐTM, quy trình quan trắc) thì chưa thấy đâu.

Ông Lê Phước Vũ, ông khôn vậy thì ai ngu?

M. Q. A.

Nguồn: http://danviet.vn/ban-doc/sieu-du-an-thep-ca-na-ong-le-phuoc-vu-ong-khon-thi-ai-ngu-706751.html

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: