Điểm lại Chủ nghĩa Dân tộc và Chủ nghĩa Ly khai

Quá trình suy thoái của phương Tây và làm sao ngăn chặn nó?

  • Bởi Sapphire-Phạm Nguyên Trường chuyển ngữ

Điểm lại Chủ nghĩa Dân tộc và Chủ nghĩa Ly khai

Nguyễn Quang Dy

Sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân tộc (cực đoan) và chủ nghĩa ly khai (theo “Brexitism”) đang đe dọa toàn cầu hóa, tự do thương mại, và các thể chế khu vực (như EU và ASEAN). Nó còn là nguyên nhân chính gây mất ổn định quốc gia và quốc tế, dẫn đến tình trạng vô chính phủ tại lục địa Á-Âu (Robert Kaplan, “Eurasia’s Coming Anarchy”, Foreign Affairs, March/April, 2016). Đó không phải là một viễn cảnh, mà là một thực tế đang diễn ra, không phải chỉ ngoài xã hội, mà còn trong tâm thức con người, một phần do quy luật, một phần do tầm nhìn hạn chế và tư duy quản trị lỗi thời của giới cầm quyền (establishment).

Vấn đề cần đặt ra là: Liệu đó có phải là xu thế lâu dài hay chỉ là nhất thời? Liệu có thể hóa giải và đẩy lùi được nó không? Và bằng cách nào?  

Nhất thời hay lâu dài

Chủ nghĩa dân tộc (xu hướng cực đoan) có thể là nhất thời (khi nó đang trỗi dậy), nhưng nếu không kiểm soát được và hóa giải kịp thời để trở thành ôn hòa, nó có thể trở thành hiểm họa lâu dài. Đó là bài học về chủ nghĩa phát xít (Đức, Ý, Nhật) dẫn đến Chiến tranh Thế giới thứ 2. Mầm mống của chủ nghĩa cực đoan và chủ nghĩa dân tộc quá khích (muốn phục thù) vẫn tồn tại ở lục địa Á-Âu, như tại Trung Quốc (Tập Cận Bình đang phục hồi Maoism) và tại nước Nga (Putin muốn phục hồi đế chế Nga). Chủ nghĩa dân tộc là một động lực tốt, nhưng một khi trở thành cực đoan thì rất nguy hiểm. Dân chúng có thể bị lợi dụng, trở thành công cụ của giới cầm quyền trong trò chơi quyền lực (games of thrones).

Toàn cầu hóa là một quá trình mà trong đó có cao trào và thoái trào, như mọi quy luật xã hội. “Thế giới phẳng” cũng là một khái niệm tương đối và một quá trình, chứ không phải một kết cục tuyệt đối. Vì vậy thế giới ngày nay vẫn có lúc, có chỗ “không phẳng”, thậm chí gập gềnh. Vì vậy, trong thời đại toàn cầu hóa, chủ nghĩa dân tộc muốn có hiệu quả tích cực, cần liên kết thành chủ nghĩa khu vực (regionalism) như EU và ASEAN. Nhưng đáng tiếc, EU đang bị phân hóa bởi xu hướng “Brexitism”, và ASEAN đang bị chia rẽ bởi “Hunsenism” và “Duterteism” vì lợi ích riêng của mỗi quốc gia, bị Trung Quốc thao túng. 

Yêu cầu cải cách thể chế 

Trong khi chủ nghĩa dân tộc (cực đoan) là đặc trưng của “Xi Jinpingism” tại Trung Quốc, và “Putinism” tại Nga, thì tầm nhìn hạn chế, tư duy quản trị lỗi thời, và thái độ vô cảm của giới cầm quyền tại Mỹ và phương Tây đã dẫn đến phong trào phản kháng như “Occupy Wall Street” hay “Tea Party”, và gần đây là hiện tượng “Trumpism” tại Mỹ, cũng như “Brexitism” tại Anh. Nói cách khác, “Brexitism “ hay “Trumpism” là những dấu hiệu bất ổn, do dân chúng mất lòng tin và nổi giận. Nhưng giới cầm quyền trong một thời gian dài đã không nhận ra, hoặc có nhận thấy nhưng không đổi mới quản trị để hóa giải.  

Muốn đẩy lùi xu hướng này để cứu vãn EU và ASEAN, hay các thể chế tự do thương mại cũ và mới (như TPP), các quốc gia và cộng đồng quốc tế đang đứng trước một thách thức lớn, như leo lên dốc (uphill). Mọi nỗ lực lúc này có thể là “quá ít và quá muộn” (too little too late).  Đây là cái giá phải trả cho tầm nhìn hạn chế, tư duy quản trị lỗi thời, và thái độ vô cảm của giới cầm quyền mỗi nước.  Vì vậy, muốn hóa giải và đảo ngược xu hướng này, đòi hỏi giới cầm quyền phải thay đổi triệt để tư duy quản trị, đổi mới thể chế, để từng bước lấy lại lòng tin của dân chúng, vì lòng tin một khi đã mất sẽ rất khó lấy lại.

Nghịch lý với Mỹ và Trung quốc

Chưa bao giờ bầu cử tổng thống mỹ lại tồi tệ như lần này. Lãnh đạo Đảng Cộng Hòa đã “thất thủ” trước “Trumpism” và buộc phải chấp nhận Donald Trump. Nhưng sau 3 lần tranh luận, bộc lộ nhiều khuyết tật và tai tiếng, nhiều lãnh đạo Cộng Hòa đã phải quay lưng lại với Trump. Báo chí Mỹ cũng đang quay lưng lại với Trump, với những lời chỉ trích thậm tệ nhất đối với một ứng cử viên tổng thống. Họ gọi Trump là “kẻ điên rồ” (lunatic) và “hành động như con lợn” (acting like a pig), vì xúc phạm phụ nữ và “phân biệt chủng tộc vô lối” (rampant racism). Tuy nhiên, họ cũng thừa nhận Trump là “sản phẩm chính hiệu của Mỹ” (authentically made in America) và phái bảo thủ phải tự trách mình. (“Donald Trump, the Worst of America”, Charles Blow, Op-Ed Columnist, New York Times, October 17, 2016).

Không phải chỉ đảng Cộng hòa mà đảng Dân chủ cũng bị động trước xu hướng bảo thủ và biệt lập của chủ nghĩa quốc gia. Trong bối cảnh đó, dù Hillary Clinton có thắng Bernie Sanders và Donald Trump thì chính quyền mới cũng phải chiều xu hướng cử tri đang chống giới cầm quyền (establishment) chống người nhập cư và tự do thương mại (kể cả TPP). Dù muốn hay không, chính sách của chính quyền mới (liên quan đến xoay trục sang Châu Á, và quan hệ với đồng minh khu vực, để kiềm chế Trung Quốc) cũng bị hạn chế bởi xu hướng này. Dù là chính quyền Dân chủ hay Cộng hòa thì cũng không thể quay lưng lại với cử tri (hay đồng minh). Đối với Trung Quốc, “nếu Mỹ coi Trung Quốc là kẻ thù, thì sẽ được kẻ thù” (Joe Nye). Dù ganh đua không phải là tất yếu, thì cũng không thể tránh được. Vì vậy với Trung Quốc, Mỹ phải “vừa hợp tác, vừa đấu tranh” (cooperate where we can but contend when we must). (“In support of US alliances”, Richard Bush, Brookings, September 29, 2016).  

Gần đây, nhiều người cho rằng Trung Quốc đang mạnh lên chứ không yếu đi, và không thể sụp đổ. Nếu nhìn bề nổi thì có vẻ đúng là như vậy, vì nhiều nước đang chạy theo Trung quốc. Không phải chỉ có Campuchea mà cả Philippines và Thailand là hai đồng minh truyền thống của Mỹ. Trong khi Campuchea đang theo Trung quốc, gây chia rẽ ASEAN, thì Nga cũng đang liên minh với Trung Quốc để chống phán quyết của tòa PCA và đối phó với chiến lược xoay trục (và TPP) của Mỹ nhằm ngăn chặn Trung Quốc. Nhưng nếu nhìn bề chìm, Trung Quốc càng bộc lộ sức mạnh cứng bên ngoài thì lại càng suy yếu bên trong, vì nội tạng đầy bệnh nan y của nền kinh tế Trung Quốc đã “kịch đường” (Paul Krugman) nhưng chưa có lời giải. Dự trữ ngoại hối đang giảm dần, dân chúng đang bỏ chạy ra nước ngoài, vì chiến dịch “đả hổ diệt ruồi” đang đến giai đoạn cuối đầy kịch tính (trước đại hội Đảng tới). Lối thoát duy nhất là phải cải cách thể chế chính trị, nhưng họ lại không thể. Đó là một nghịch lý.

Trước đây, không ai hình dung Liên Xô, “thành trì vững chắc” của phe XHCN, sẽ có ngày sụp đổ. Nhưng Liên Xô và CNCS đã sụp đổ như một quy luật tất yếu. Tập Cận Bình muốn làm ngược lại với Gorbachev, để duy trì chế độ. Nhưng Tập càng làm ngược lại thì kết cục lại càng giống với Gorbachev, thậm chí còn làm sụp đổ nhanh hơn (David Shambaugh). Vì vậy, liên minh Trung-Nga chỉ là tạm thời như “cuộc tình một đêm” giữa hai đối tác “đồng sàng dị mộng”, trong khi Hunsen (tại Campuchea) và Duterte (Philippines) là những chính khách cơ hội, sẵn sàng trở cờ như thay áo, vì lợi ích riêng của nước mình.        

Bài học cho Việt Nam

Việt nam không phải ngoại lệ, và cũng không đứng ngoài xu hướng nói trên. Việt Nam có thể chịu hậu quả của xu hướng đó, hoặc Việt Nam cũng đang sa vào xu hướng đó (hoặc cả hai). Vì vậy, thái độ cực đoan và vô cảm, tư duy quản trị lỗi thời, thậm chí thối nát (do tham nhũng và độc quyền) đều phương hại cho lợi ích quốc gia. Có lẽ chính sách mị dân không còn tác dụng, nếu lòng tin đã xuống đến đáy.  Giới cầm quyền phải thay đổi tư duy quản trị để cải cách thể chế, cơ cấu lại nền kinh tế theo hướng thị trường, nới lỏng tự do dân chủ và nhân quyền, khuyến khích xã hội dân sự, để từng bước lấy lại lòng tin của dân chúng. Đó là lối thoát duy nhất để tránh khủng hoảng xã hội và chính trị, nâng cao năng lực đối phó với suy thoái kinh tế, thảm họa môi trường, thiên tai và nhân họa (do con người gây ra).

Hiện nay, Việt Nam có ba huyệt đạo lớn đang ách tắc cần tháo gỡ. Thứ nhất là khủng hoảng lãnh đạo. Không nên biến việc chống tham nhũng thành đấu tranh quyền lực, xung đột lợi ích nhóm, dẫn đến các hành động cực đoan (như vụ thảm sát cán bộ lãnh đạo cấp tỉnh tại Yên Bái). Nguy cơ sụp đổ chế độ chủ yếu là do mâu thuẫn phe phái và xung đột lợi ích từ bên trong, chứ không phải do mối đe dọa của các “thế lực thù địch” từ bên ngoài, hay do phong trào đấu tranh vì tự do dân chủ và nhân quyền (còn khá non yếu). 

Thứ hai là thảm họa môi trường miền Trung. Phải xử lý tận gốc nguyên nhân để Formosa gây ra thảm họa môi trường. Ngoài Formosa, còn nhiều dự án khác như lọc dầu, nhiệt điện, thủy điện, cả cũ lẫn mới như thép Hoa Sen Cà ná, và điện hạt nhân Ninh Thuận, tiềm ẩn hiểm họa khôn lường. Thiên tai không bằng nhân họa, do phá rừng, làm thủy điện tràn lan, thiếu quản trị rủi ro, gây lụt lội bất thường, không chỉ đe dọa môi trường, sinh mạng người dân, mà còn phương hại cho nền kinh tế và an ninh chính trị. Dân chúng tức nước vỡ bờ sẽ nổi dậy ngày càng lớn. Biểu tình (ôn hòa) của cộng đồng thiên chúa giáo mới chỉ bắt đầu.  

Thứ ba là đồng bằng Nam Bộ, tâm điểm của Tiểu vùng Me Kong. Phải cứu vùng này khỏi vấn nạn hạn hán và ngập mặn, gây khủng hoảng cơ cấu nông nghiệp. Điều này có ý nghĩa sống còn đối với các tỉnh miền Tây, chiến lược an ninh lương thực, cũng như có ý nghĩa địa chính trị to lớn đối với an ninh quốc gia. Chính phủ và các thể chế tài trợ quốc tế cần hỗ trợ kịp thời các sáng kiến và mô hình sáng tạo của các địa phương (như tại 4 tỉnh ABCD), theo hướng đổi mới thể chế, ứng dụng kinh nghiệm quốc tế, và công nghệ mới.

Nói cách khác, phải sớm triển khai cải cách thể chế toàn diện, như đề xuất của Báo cáo Việt Nam 2035 mà Chính phủ và Ngân hàng Thế giới đã cam kết.        

Tham khảo

1. “In Support of US Alliances”, Richard Bush, Brookings, September 29, 2016

2. “The American Brexit Is Coming”, Foreign policy, October 7, 2016

3. “The Rebalance and Asia Pacific Security: Building a Principled Security Network”, Ash Carter, Foreign Affairs, November/December 2016

4. “Donald Trump, the Worst of America”, Charles Blow (Op-Ed Columnist), New York Times Opinion Page, October 17, 2016

5. “Duterte’s China visit could move regional goalposts”, Bill Hayton, Nikkei Asian Review, October 17, 2016

NQD. 20/10/2016

 

Tác giả gửi cho viet-studies ngày 20-10-16

http://www.viet-studies.net/kinhte/NQuangDy_DanTocVaLyKhai.htm

 

Quá trình suy thoái của phương Tây và làm sao ngăn chặn nó?

 

  • Bởi Sapphire

    Phạm Nguyên Trường chuyển ngữ

    Ảnh: Christina Hägerfors

    DL – Trong suốt gần 70 năm qua, Hoa Kỳ, Canada và nhiều nước châu Âu là khu vực rộng lớn của hòa bình, thịnh vượng và dân chủ. Cộng đồng xuyên Đại Tây Dương đã phát triển, bao gồm hơn 900 triệu người của hơn 30 quốc gia. Cộng đồng này là tấm gương cho sự hợp tác khu vực ở châu Phi, châu Mỹ Latin và Đông Nam Á, và được coi là trụ cột của trật tự tự do trên thế giới.

    Thành tích đạt được đó đang rơi vào tình trạng nguy hiểm. Những mối liên kết bên trong châu Âu đã bị yếu đi, nhưng năm nay là tồi tệ nhất. Tháng trước, ông Jean-Claude Juncker, quan chức cao cấp nhất của Liên minh châu Âu, nói rằng Liên minh đang phải đối mặt với “cuộc khủng hoảng mang tính sống còn”.

    Trong khi đó, hai đảng chính của Mỹ đã tỏ ra lạnh nhạt với những hiệp định thương mại với châu Âu và châu Á. Donald J. Trump hoan nghênh quyết định ra khỏi Liên minh châu Âu của Anh, đồng thời chế giễu các đồng minh của Mỹ và ca ngợi nhà lãnh đạo độc tài, Tổng thống Vladimir V. Putin, một người lo sợ và đang tìm cách phá hoại tình đoàn kết của phương Tây.

    Với những áp lực như thế, năm sau có thể trở thành năm quyết định liệu phương Tây có thể vượt qua những khó khăn hiện nay hay không. Bài học quan trọng nhất của thời hiện đại là chủ nghĩa quốc tế đã giữ cho thế giới ổn định, trong khi quay lại với chủ nghĩa dân tộc hiếu chiến tạo ra rối loạn và tàn phá.

    Sau Thế chiến I, đã xảy ra một loạt sự kiện điên rồ và thất bại: Hiệp ước Hòa bình mang tính hủy diệt kẻ thù ở Versailles, sự bất lực của Hội Quốc Liên, vụ Đại Suy Thoái và sự xuất hiện của chủ nghĩa toàn trị. Kết hợp lại, chúng làm cho vụ xung đột thứ hai trở thành hiện tượng không thể tránh được.

    Các nước giành được chiến thắng trong Thế chiến II quyết tâm không để lặp lại những sai lầm của các bậc tiền bối. Họ tìm được trong lịch sử của nền văn minh phương Tây những lời giáo huấn có thể áp dụng được cho cộng đồng các quốc gia được xây dựng không chỉ trên cơ sở những giá trị, lợi ích và thiết chế mà mọi người cùng chia sẻ, mà còn trên cơ sở liên minh quân sự hùng mạnh nhất thế giới. Họ đã có nhiều thứ để dựa vào: chính thể lý tưởng của Pericles (không phải vài người mà nhiều người cai trị), các Liên minh Hanseatic (một hiệp ước về thương mại và quốc phòng thời Trung Cổ), Thời đại Khai sáng, cuộc vận động mở cửa thị trường và phân công lao động nhằm làm gia tăng của cải của các quốc gia do Adam Smith khởi xướng, và niềm tin của Immanuel Kant, rằng “nền hòa bình vĩnh cửu” phụ thuộc vào các quốc gia dân chủ có nền thương mại mạnh mẽ.

    Bước đầu tiên hướng tới một châu Âu thống nhất là thị trường chung về than và thép. Pháp và Đức, kẻ thù trong cả hai cuộc Thế chiến, đã trở thành đối tác trong sản xuất và thương mại thời bình. Các kiến trúc sư của Dự án châu Âu, cam kết gắn bó những đặc điểm của tinh thần đoàn kết Đại Tây Dương, dựa vào cảm hứng từ thành công của Mỹ trong việc tạo lập các quốc gia độc lập và mới, từ 13 thuộc địa lúc ban đầu thành “liên minh hoàn hảo hơn”. Tiến bộ của châu Âu theo hướng đó sẽ không bao giờ xảy ra nếu không có Kế hoạch Marshall, cú khởi đầu mạnh mẽ cho quá trình phục hồi kinh tế thời hậu chiến của lục địa này và đảm bảo cho sự tồn tại trong suốt 42 năm của NATO, như một lá chắn trong cuộc đối đầu với Liên Xô.

    Sự sụp đổ của siêu cường đã lung lay vào năm 1991 thúc đẩy quá trình phát triển của Cộng đồng Kinh tế châu Âu thành Liên minh châu Âu. Quyết định của NATO, chấp nhận các thành viên mới từng là chư hầu của Liên Xô và các nước cộng hòa thuộc Liên Xô làm cho quyết định cho Liên minh châu Âu trong việc kết nạp các nước này trở thành khả thi.

    Khắp nơi, ai cũng nói tới hợp nhất: Làm cho chính sách của từng quốc gia dân tộc hài hòa với nhau thành chính sách chung của cả châu Âu, làm cho việc hợp tác trở thành dễ dàng hơn và sự phụ thuộc lẫn nhau trở thành có lợi cho tất cả mọi người.

    Trong những năm 1970, trước khi thuật ngữ này có ý nghĩa tiêu cực, “Eurocrats” (quan chức châu Âu) ở Brussels từng tự hào là đội tiên phong của xu hướng toàn cầu, mà họ đang truyền bá bằng một từ ít được sử dụng: Toàn cầu hóa. Hầu hết mọi người đều nói rằng, mở cửa thị trường thu hẹp đáng kể sự bất bình đẳng giữa các khu vực giàu và nghèo trên thế giới, đưa hàng trăm triệu người thoát khỏi tình trạng đói nghèo, đặc biệt là ở châu Á. Nhược điểm của toàn cầu hóa trong khu vực đã phát triển, nhất là ở Bắc Mỹ và châu Âu – lương thưởng giảm sút, công ăn việc làm trong các ngành công nghiệp mở cửa cho đối thủ cạnh tranh nước ngoài có nguy cơ bị mất – dường như có thể quản lý được với điều kiện là kinh tế thế giới phát triển nhanh.

    Trong suốt những năm 1990, nói chung, các nền kinh tế tiếp tục phát triển, thu nhập trung bình gia tăng, có nhiều việc làm và các thị trường đều báo hiệu tương lai tươi sáng. Năm 2007, chỉ số công nghiệp Dow Jones lên tới mức cao kỷ lục. Một năm sau, đồng euro đạt giá trị tối đa, so với đồng USD. Nhưng trong vòng có mấy tháng, ngành ngân hàng và nhà ở của Mỹ bị phá sản, gây ra cuộc khủng hoảng tài chính tồi tệ nhất kể từ những năm 1930. Gần 9 triệu người Mỹ mất việc làm và cũng gần từng ấy chủ nhà bị tịch thu nhà cửa, phải giao lại nhà hoặc phải bán tống bán tháo. Người nghèo và tầng lớp trung lưu gặp nhiều khó khăn nhất.

    Đại Suy Thoái làm châu Âu bị thiệt hại nhiều nhất. Buôn bán với phần còn lại của thế giới suy giảm mạnh và thất nghiệp gia tăng, đặc biệt là khu vực nằm dọc theo bờ Địa Trung Hải. Cuộc khủng hoảng kinh tế cho thấy và làm trầm trọng thêm những khiếm khuyết trong cơ cấu của chính Liên minh châu Âu. Ngay cả trong những giai đoạn thuận lợi cũng đã có những căng thẳng giữa nước cho vay và nước đi vay. Đồng tiền chung, đồng euro, áp đặt chính sách chung về tiền tệ và tỷ giá hối đoái cố định, nhưng hội nhập tài chính giữa các quốc gia thì lại chưa diễn ra. Khiếm khuyết đó làm cho châu Âu phản ứng chậm trước cuộc khủng hoảng nợ công và làm cho nhiều người mất việc làm.

    Năm ngoái xảy ra hết tai họa này đến tai họa khác. Một loạt những vụ tấn công khủng bố làm cho người ta lo lắng thêm về vấn đề an ninh; quyết định của Anh rời khỏi EU dấy lên lo ngại về sự lây lan của “những vụ ra đi” khác; và dòng người nhập cư cùng với người tị nạn từ Trung Đông và Bắc Phi đã tạo ra gánh nặng lên thị trường lao động, lên các dịch vụ xã hội vốn đã căng thẳng và châm ngòi cho những bất an trong xã hội.

    Các chiến dịch bầu cử ở Hoa Kỳ cũng tho thấy tình trạng bất ổn tương tự. Nhiều người Mỹ, đặc biệt là ở khu vực nông thôn và các khu công nghiệp, có thái độ bi quan về tương lai và hoài cổ về quá khứ dường như tốt đẹp hơn. Cũng như ở châu Âu, thái độ ngờ vực giới ăn trên ngồi trốc và giới chuyên gia đang lan rộng và người ta nồng nhiệt chào đón những kẻ mị dân có tinh thần bài bác giới quyền uy.

    Phản ứng tiêu cực như thế đi kèm với những mối đe dọa của chủ nghĩa bảo hộ trong kinh tế, biệt lập trong chính sách đối ngoại, chủ nghĩa xô vanh và bài ngoại trong chính trị. Đấy chính là hỗn hợp độc hại mà những người nhìn xa trông rộng và những người ủng hộ tinh thần đoàn kết Đại Tây Dương ở Bắc Mỹ và châu Âu đã tìm cách ngăn chặn khi họ đặt nền móng cho nó.

    May mắn là, người quản lý di sản đó vẫn nắm quyền ở hầu hết các nước phương Tây. Và nhiều công dân của các nước thuộc Liên minh châu Âu, đặc biệt là thế hệ trẻ, có xu hướng coi mình là người châu Âu, không phụ thuộc quốc tịch của họ. Mặc dù Anh rời EU, nhưng điều đó cũng đúng đối với nhiều người Anh.

    Nhưng các quan chức dân cử của châu Âu phải đối mặt với nhiệm vụ rất nặng nề. Họ phải thuyết phục được đa số công dân của mình rằng 27 quốc gia thành viên nằm trong Liên minh châu Âu có thể bảo vệ mình tốt hơn là không có Liên minh.

    Để làm như vậy, các thiết chế của EC cần phải hợp lý hóa quá trình ban hành quyết định, trong khi phải tăng cường các biện pháp phối hợp. Đặc biệt, họ phải chứng minh tính hiệu quả trong cuộc chiến chống khủng bố, dù đấy là những kẻ xâm nhập từ Trung Đông hay những tên tự sinh ra ở trong nước thì cũng thế.
    Những cuộc tấn công do các công dân châu Âu gây ra trong năm nay khẳng định rằng cần một chiến lược dài hạn nhằm giải quyết sự ghẻ lạnh và cực đoan hóa trong cộng đồng Hồi giáo ở châu Âu.

    Từ hội nhập, được người châu Âu coi là lá bùa bỗng có sức sống mới. Thay vì cách ly người di cư và người xin tị nạn trong những ốc đảo trong lòng thành phố Brussels hay ở ngoại Paris, một số thành phố châu Âu đang tìm cách gia tăng tốc độ đồng hóa bằng cách cung cấp nhà ở, giáo dục và đào tạo nghề giá rẻ. Trong những hoàn cảnh bình thường, khởi động và tài trợ cho những chương trình như vậy đã là việc khó. Nhưng hiện nay, khó khăn còn lớn hơn nhiều, đấy là khi hầu như tất cả các chính phủ Tây Âu đều rút vào thế thủ, một số còn đối mặt với những thách thức trước cuộc bầu cử vào năm tới từ các đối thủ mang tinh thần dân tộc chủ nghĩa.

    Tổng thống Putin cũng rất thành công trong việc khuấy động cảm giác bất an và sợ hãi trước các thất bại của phương Tây. Điện Kremlin đang ủng hộ những đảng phái có thái độ hoài nghi EU, ngoài ra họ hăm dọa các nước láng giềng của Nga và tìm cách rút lại các biện pháp trừng phạt sau khi nước này sáp nhập một cách bất hợp pháp bán đảo Crimea và can thiệp vào miền đông Ukraine. Trong cuộc đấu tranh với những biện pháp phá hoại đó, liên minh NATO cần tăng cường lực lượng nhằm ngăn chặn sự tan rã về chính trị của châu Âu – và đây phải là ưu tiên quan trọng nhất của bất kỳ chính quyền mới nào ở Hoa Kỳ trong tương lai.

    Vị Tổng thống tiếp theo của Hoa Kỳ – do sự bế tắc giữa nhánh hành pháp và lập pháp và ước muốn hướng nội của xã hội – sẽ đối mặt với những thách thức ở trong nước. Chiến dịch tranh cử tổng thống gây chia rẽ và làm mất tinh thần hiện nay cũng có thể phủ bóng đen lên tương lai.

    Do những khó khăn như thế mà các chính phủ phương Tây cần phải giải quyết những lo lắng chính đáng của người dân về ảnh hưởng của toàn cầu hóa. Họ phải củng cố sự đồng thuận chính trị mới, nhằm khôi phục sự ủng hộ của công chúng đối với nền thương mại quốc tế, tự do và công bằng. Thuyết phục các nước mới công nghiệp hóa, với nền kinh tế dựa vào xuất khẩu, áp dụng chính sách về lao động và bảo vệ môi trường công bằng hơn và phải tôn trọng nhân quyền, là chưa đủ. Họ phải thực hiện những hành động nhằm khắc phục hậu quả ngay ở trong nước mình. Người lao động dễ bị tổn thương ở các nước đã phát triển xứng đáng có mạng lưới an sinh xã hội hoàn hảo hơn, cũng như được hưởng những cơ hội tái đào tạo đầy tham vọng và hiệu quả trong các lĩnh vực đang phát triển của nền kinh tế.

    Cũng cần phải lưu ý tới quan điểm của công dân rằng hệ thống hiện nay là chưa công bằng. Đã đến lúc cải các các ngành kinh doanh lớn. Những công ty mới thâm nhập thị trường cần phải có những cơ hội tốt hơn, thị trường hiện nay đang bị chi phối bởi những công ty siêu-độc quyền. Các tập đoàn có trụ sở ở Mỹ không được lợi dụng quy định về thuế khóa, tạo điều kiện cho họ chuyển lợi nhuận sang những khu vực có thuế suất thấp.

    Muốn cho toàn cầu hóa trở thành bền vững về mặt chính trị, thì phải làm cho nó trở thành công bằng hơn về mặt kinh tế. Những biện pháp như thế có thể thuyết phục được đủ người ở cả bình diện toàn cầu, khu vực và quốc gia rằng họ cũng có thể chia sẻ thành quả của làn sóng thịnh vượng mới.

    Khôi phục tiến bộ xã hội trên quy mô như thế sẽ chỉ thành công nếu nó được tất cả các tầng lớp xã hội tin tưởng. Nhưng, đổi mới và hướng đi phải bắt đầu từ bên trên. Trong việc lôi kéo sự ủng hộ của cử tri đối với tinh thần đoàn kết Đại Tây Dương, thế hệ lãnh đạo phương Tây đang phải đối mặt với những thách thức lớn nhất và phức tạp nhất trong 70 năm qua.

    Javier Solana là một cựu bộ trưởng ngoại giao của Tây Ban Nha, đại diện cao cấp cho chính sách đối ngoại và an ninh chung của Liên minh châu Âu và tổng thư ký NATO.

    Strobe Talbott là chủ tịch của Viện Brookings và là một cựu thứ trưởng ngoại giao Hoa Kỳ.

    https://www.danluan.org/tin-tuc/20161020/qua-trinh-suy-thoai-cua-phuong-tay-va-lam-sao-ngan-chan-no

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: