Ai chịu trách nhiệm về khủng hoảng Cai Lậy?

BOT, cái “vỗ vai”, ai “đứng tên người nhà một cựu lãnh đạo cấp cao”?

Trạm thu phí và lòng tin của dân

Ai chịu trách nhiệm về khủng hoảng Cai Lậy?

  Cuộc ‘khủng hoảng tiền lẻ’ ở trạm thu phí Cai Lậy vẫn chưa đến hồi kết mà còn có “khả năng lây lan” như lo ngại của Chủ nhiệm Ủy ban đối ngoại Thường vụ quốc hội Nguyễn Văn Giàu. Câu hỏi được đặt ra là: Ai là người chịu trách nhiệm về cuộc khủng hoảng này và cả khả năng có thể lây lan của nó?

Vì các tài xế, những người đã trả phí bằng tiền lẻ chăng? Không phải, bởi vì ngay chính cả công an Tiền Giang cũng xác định là họ không hề phạm luật, cho dù có đưa tiền lẻ vào bịch ni lông hay chai nhựa. Những bác tài đó chỉ phản ứng lại với tư cách là những người bị buộc mua một dịch vụ mà họ cho rằng họ… chẳng hề muốn sử dụng hay chẳng sử dụng như chuyện vận chuyển qua đường tránh quốc lộ 1A ở Cai Lậy.

Ở đâu ra ở cái thời văn minh thương mại đã thuộc thế kỷ XXI này mà lại có chuyện buộc người khác không có quyền lựa chọn mua hay không mua một dịch vụ, một món hàng? Sự quay lại với thời bao cấp chăng? Đó chính là điều mà chủ nhiệm Uỷ ban đối ngoại quốc hội Nguyễn Văn Giàu đã chỉ rõ ra: việc các nhà đầu tư đã sử dụng con đường độc đạo do “ông bà để lại”, cải tạo lại một chút, sau đó thu tiền khiến người dân bức xúc.

Điều vô lý, sai trái đến mức không thể biện luận gì được, thậm chí trẻ con cũng chỉ ra được đó là vì sao làm đường tránh thị xã Cai Lậy mà lại đặt trạm thu phí ở “con đường độc đạo mà ông bà để lại” là quốc lộ 1A?

Những người “mãi lộ” như công ty TNHH đầu tư quốc lộ 1 Tiền Giang muốn đặt trạm ở vị trí đó là điều đương nhiên, vì họ là những người kinh doanh mà nguyên tắc của mọi nhà buôn đều là lợi nhuận phải chiếm vị trí hàng đầu. Người bán bao giờ cũng muốn bán được giá cao, thu lợi thật nhiều. Nguyên tắc này có khi còn được thực hiện ở sự gian trá, thủ đoạn và chính vì vậy trong lịch sử tầng lớp thương buôn thường hay bị “hiểu lầm”, khinh ghét.

Chính vì vậy mà một trong những nhiệm vụ của mọi nhà nước là làm “trọng tài” xử lý các mối xung đột quyền lợi giữa người mua và người bán. Do đó, nhiều người thật ngạc nhiên khi ông Nguyễn Nhật, thứ trưởng bộ Giao thông vận tải trước đó phát biểu rằng: “Trước mắt trạm BOT Cai lậy vẫn phải thu phí theo giá đã được phê duyệt và sẽ không có chuyện di dời hay giảm phí. Làm gì cũng phải có kỷ cương phép nước chứ không phải ai muốn làm gì thì làm”.

Xin hỏi ông “phép nước” nào cho phép làm đường tư nhân mà thu tiền cả quốc lộ? “Phép nước” nào cho phép anh sử dụng tài sản công cộng như quốc lộ để kinh doanh thu phí? “Phép nước” nào bắt mọi người phải trả tiền dịch vụ của anh khi người ta không muốn xài? Và có “phép nước” nào cấm người dân vẫn phải chấp nhận trả số tiền bất hợp lý đó nhưng bằng tiền lẻ?

Cuộc “khủng hoảng tiền lẻ” hiện nay ở trạm thu phí Cai Lậy gây thiệt hại lớn hơn những gì mà người ta tưởng. Đó là những thiệt hại vật chất như sự ùn tắc giao thông gây thiệt hại kinh tế, là thiệt hại về tinh thần do sự ức chế, mất niềm tin của những người qua lại trạm thu phí, chưa kể những thiệt hại sâu xa hơn mà ông Nguyễn Văn Giàu đã nêu, đó là nó sẽ trở thành tiền lệ cho những cuộc khủng hoảng có thể lây lan ở các trạm thu phí BOT trên cả nước. Nó có thể ảnh hưởng xấu đến chính sách đầu tư BOT khi trong ấn tượng của nhiều người, các trạm BOT được cho trên mạng là các trạm “hút máu dân”.

Những cuộc khủng hoảng thường có những “dư âm” gây tác hại lâu dài mà các nhà quản lý nếu biết xử lý tốt sẽ giảm bớt tác hại. Việc dời trạm thu phí có thể là cách xử lý tối ưu cho cuộc khủng hoảng đang diễn ra ở Cai Lậy vì nếu thật sự đường tránh thị xã Cai Lậy tiện lợi thì không cần bắt buộc, người dân cũng sẽ chọn sử dụng. Đó cũng là cách để cho thấy nhà nước, chính quyền của ta thực sự cầu thị, kiến tạo, thực sự mang lại sự hài lòng cho người dân như định hướng của chính phủ trong những năm gần đây…

Và theo lẽ thường tình, cũng phải có ai đó phải bị quy trách nhiệm trong cuộc khủng hoảng này và những cuộc khủng hoảng tiếp theo hoàn toàn có thể xảy ra…

Đoàn Đạt

http://motthegioi.vn/chuyen-hom-nay-c-155/ai-chiu-trach-nhiem-ve-khung-hoang-cai-lay-69697.html

BOT, cái “vỗ vai”, ai “đứng tên người nhà một cựu lãnh đạo cấp cao”?

(Dân trí) – Nếu như lời tâm sự trên báo Thanh niên là có thật thì cần làm rõ “người nhà” đó là ai? Và ai là “cựu lãnh đạo cao cấp” dù không còn quyền chức vẫn “phủ bóng” để “thâu tóm” dự án này? Lò đã nóng, xin đừng để bất cứ “khúc củi” nào dù tươi và to đến mấy không cháy!
 >> Thanh tra Chính phủ chỉ rõ mức phí bất thường tại dự án BOT Pháp Vân – Cầu Giẽ
 >> “Cơ chế mềm”, “chặt nhỏ”, “ân huệ tùy tiện” và BOT của ai?

BOT đang nóng bỏng những ngày qua. Thật ra, nó đã được cảnh báo từ rất lâu rồi. Cách đây gần một năm (9/2016), trong bài “Cơ chế mềm”, “chặt nhỏ”, “ân huệ tùy tiện” và BOT của ai?” người viết bài này đã tập hợp ý kiến các chuyên gia và sau đó, có dẫn một câu nói của ông Đinh La Thăng, khi ấy còn làm Bộ trưởng Bộ GTVT:

“Không thể có chuyện vừa không muốn mất tiền, hoặc mất rất ít tiền, lại vừa muốn đi trên những con đường chất lượng cao. Tôi chưa thấy ở đâu đáp ứng được điều đó”.

Và bình luận: “Xin thưa luôn, người dân chúng tôi không bao giờ muốn điều đó và cũng hiểu rất rõ giữa trách nhiệm và hưởng thụ, không “ăn không” của ai. Song ngược lại, cũng không cho phép ai được phè phỡn trên mồ hôi nước mắt của mình.

Người dân chúng tôi chỉ muốn được trả đúng với giá tiền mà mình phải trả, những con đường làm đúng với giá trị thực của nó, không bị ăn gian, khai vống … và không tồn tại những “cơ chế mềm”, “chặt nhỏ”, “ân huệ tùy tiện” hay khuyến khích “ngầm””…

Công bằng, BOT là một chủ trương đúng. Nó góp phần phát triển cơ sở hạ tầng, nâng cao sức cạnh tranh cũng như đời sống nhân dân. Tất nhiên, nếu nó được thực hiện một cách nghiêm túc, công khai, minh bạch.

Song tiếc thay, điều đó lại không xảy ra và hiện tại, không ít dự án BOT trở thành gánh nặng cho ngân sách đồng thời cũng là “cỗ máy nghiền tiền dân”.

Nhiều dự án BOT gần đây đã được thanh kiểm tra, đem lại khối tiền khổng lồ và giảm hàng thế kỉ thời gian thu phí.

Song, có một BOT mà dù dư luận đã “xì xèo” từ lâu, gần đây mới được nhắc tới một cách trực diện, mạnh mẽ. Đó là BOT Pháp Vân – Cầu Giẽ.

Có lẽ ai đã từng đi trên đoạn đường này đều biết, Cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ trước thuộc về nhà nước quản lý. Thế nhưng không hiểu sao, bỗng một ngày, nó “biến hóa” thành của một số người dù họ chỉ tráng qua lớp nhựa rồi thu mức đường cao tốc mới hoàn toàn như lời Tổng Thư ký Quốc hội Nguyễn Hạnh Phúc: Thực tế chưa mở rộng, mới chỉ cải tạo mặt đường, đã thu phí.

Ông Phúc còn chia sẻ, từ Hà Nội về Thái Bình quê ông có hơn 100km mà 4 chặng đường BOT, 4 trạm thu phí. Có đoạn gần hết hạn thu phí đường chính thì lại mở thêm đường tránh để thu phí tiếp.

Mới hôm qua (18/8), theo phản ánh từ Dân trí, bài “Thanh tra Chính phủ chỉ rõ mức phí bất thường tại dự án BOT Pháp Vân – Cầu Giẽ” cho biết, dự án này đã có hàng loạt các sai phạm “bất hợp lý và bất thường”, cần làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân.

Những điều “bất hợp lý và bất thường” này, xin mời các bạn đọc trên Dân trí, mục “bài liên quan”.

Có một điều mà người viết bài này băn khoăn, đó là vì sao những cái gọi là “bất thường” ấy, ai cũng nhìn thấy được, trong khi các chuyên gia trong vai trò thẩm định và ký duyệt lại không thấy?

Có thể câu này được lý giải bởi một đoạn trong bài “Ăn chặn” tiền dân! Được đăng trên báo Thanh niên ngày 18/8: “… tâm sự thật của một chủ tịch hội đồng thành viên tập đoàn tư nhân đa ngành uy tín, từng làm khá nhiều dự án BOT giao thông. Ông kể đã không còn hứng thú tham gia làm bất cứ dự án BOT nào nữa kể từ năm 2013, sau khi được “vỗ vai” phải nhường một dự án BOT đã hoàn thành những thủ tục cuối cùng, cho một doanh nghiệp “sắp chết”, vốn đứng tên người nhà một cựu lãnh đạo cấp cao”.

Chao ôi! Nếu như làm ăn kiểu “vỗ vai” để cứu một doanh nghiệp “sắp chết” thì làm sao chương trình BOT không sụp đổ?

Và nếu như lời tâm sự trên báo Thanh niên là có thật thì cần làm rõ “người nhà” đó là ai? Và ai là “cựu lãnh đạo cao cấp” dù không còn quyền chức vẫn “phủ bóng” để “thâu tóm” dự án này?

Mong rằng UB Kiểm tra Trung ương và Thanh tra Chính phủ “làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân”, công khai cho người dân được biết.

Lò đã nóng, xin đừng để bất cứ “khúc củi” nào dù tươi và to đến mấy không cháy!

Bùi Hoàng Tám

http://dantri.com.vn/blog/bot-cai-vo-vai-ai-dung-ten-nguoi-nha-mot-cuu-lanh-dao-cap-cao-20170819042956002.htm

Trạm thu phí và lòng tin của dân

Nhiều xe ùn ứ ở trạm thu phí Cai Lậy vào chiều 13.8 – Ảnh: NLĐ
  Có thể xem sự kiện “chiến dịch tiền lẻ” là một khủng hoảng. Khủng hoảng thì cần các phương pháp quản lý khủng hoảng. Nhưng ngoài ra, khủng hoảng cũng do bất mãn bị tích tụ, cho nên cũng cần các giải pháp sau khủng quản cho sự ổn định lâu dài.
 Cách đây vài tháng, khi lái xe từ cầu Mỹ Thuận về TP.HCM, gặp trạm thu phí Cai Lậy được xây xong nhưng chưa hoạt động thu phí, anh em lái xe hỏi nhau:

– Trạm thu phí gì nữa đó tụi bây?

 – Lùa mình vô đường tránh để móc túi chớ làm gì?

– Xây đường phải tính tiện lợi cho người dân. Tiện thì dân mới xài, mới trả tiền. Hổng tiện thì nó đi đường cũ, khỏi trả. Lùa nó vô gỡ tay lấy từng đồng!

– Lúc xây bỏ túi một mớ. Xây rồi bỏ mớ nữa. Xứ mình làm sao ngóc đầu lên nổi!

Đoạn bàn tán nói trên được người viết ghi lại trong quán Vân Mập, ghi nguyên văn chỉ bỏ các tiếng đệm chửi thề! Thật tình, dù biết dân bất mãn, tôi cũng không ngờ sau khi trạm thu phí chính thức hoạt động thì sự việc lại dẫn tới “chiến dịch tiền lẻ” như hiện nay.

Dân bất mãn vì bị thu phí

Sự bất mãn và phản đối của một bộ phận người dân, mà tôi ước lượng khá đông, đã được thể hiện rõ. Bài viết xin thử phân tích từ góc độ cách hành xử, ứng xử của giới trách nhiệm và tâm lý phản ứng của người dân.

1) Dân chúng không thấy có nhu cầu dùng đường tránh để phải trả tiền. Số tiền (35.000 – 180.000 đồng/lượt) cũng không ít so với thu nhập của họ. Nói theo ngôn từ kinh doanh là “giá phải trả quá cao so với nhu cầu thực” của khách hàng. Khách hàng là người tiêu dùng, người dân.

2) Dân chúng, khách hàng, đã không cần đi đường mới, lại bị một ép phải trả tiền bởi trạm thu phí chắn ngang đường cũ. Dân chúng nói với nhau rằng không được quyền dựng trạm thu phí chặn họ đi đường cũ. Cho nên vấn đề không phải là giảm phí mà là không được thu phí.

3) Sự việc dựng trạm thu phí để ép dân đi đường mới hoặc moi tiền họ trên đường cũ như thế này không phải mới xảy ra lần đầu. Tâm lý bất mãn dồn nén lâu ngày, qua nhiều lần, khiến sự việc bộc phát. Gọi là bộc phát vì bất ngờ nhưng đây là sự bộc phát có tính toán. Phương pháp này cho thấy tính khôn ngoan và hiệu quả của nó.

3) Sự bộc phát có tính toán này cho thấy lòng dân và ngưỡng chấp nhận của người dân. Nó cũng cho thấy ý muốn của dân. Nói theo ngôn từ kinh doanh là cho thấy “Giá trị và Nhu cầu cốt lõi” của người dân.

Cách hành xử và ứng xử của giới chức trách

1) Thay vì đáp ứng yêu cầu của người dân, giới trách nhiệm lại cho thấy ý đồ phớt lờ bức xúc của người dân. Tệ hơn phớt lờ ý dân là ý muốn tiếp tục áp đặt thu phí trên người dân bằng mọi giá, không còn chỗ cho đối thoại. Lời phát ngôn của một vị thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải đủ cho dân chúng cảm nhận đó.

2) Có một chi tiết không biết giới thẩm quyền có chú ý không, nhưng người dân rất chú ý. Đó là trước khi thu phí, một đoạn quốc lộ 1 được “tô son, trét phấn” mà không đóng góp nhiều vào giá trị dùng thực cho người dân. Cho dù có giải thích gì đi nữa, không ít người cho rằng việc này có tính “bá đạo”, có ý đồ không trung thực nhằm để thu phí…

3) Thực ra, đây là tranh chấp có tính dân sự giữa dân chúng – người bị thu phí – và người thu phí – một công ty. Tranh chấp mới bắt đầu, và thay vì quan sát, mời bên thứ ba rành pháp luật góp ý… thì vị thứ trưởng chen vào bằng một tuyên bố đứng hẳn về doanh nghiệp. Với tuyên bố đó, Bộ Giao thông Vận tải cho người dân cảm nhận rằng Bộ đã tự cột mình vào doanh nghiệp và do đó đánh mất vị thế đứng trên, đứng ngoài, không vụ lợi, để làm trung gian.

Có thể xem sự kiện “chiến dịch tiền lẻ” là một khủng hoảng. Khủng hoảng thì cần các phương pháp quản lý khủng hoảng. Nhưng ngoài ra, khủng hoảng cũng do bất mãn bị tích tụ, cho nên cũng cần các giải pháp sau khủng quản cho sự ổn định lâu dài.

Góp ý

Giải pháp giải quyết khủng hoảng:

a) Tạm thời ngưng ngay thu phí.

b) Đối thoại với đại diện các công ty vận tải, giới luật sư, dân chúng… tìm ra giải pháp hợp lý, đúng luật, phù hợp với kinh nghiệm và thông lệ các nước, khả thi… và công bố trên truyền thông. Có thể tổ chức đối thoại trên truyền thông với sự có mặt các bên liên quan, buổi đối thoại cần đề cập các câu hỏi trực diện như vị trí được dựng trạm, mức phí, thuế dân đóng được dùng vào việc gì…

c) Nếu trạm thu phí bị đặt sai chỗ, xin lỗi dân chúng vì sự cố và trả lại tiền đã thu.

Giải pháp lâu dài căn cơ:

a) Xây dựng tinh thần phục vụ dân thay vì quản lý dân. Thực sự xem dân là khách hàng cần được phục vụ theo đúng “Giá trị và Nhu cầu cốt lõi” của họ.

b) Từ đó mà hình thành nếp nghĩ không có việc thắng hay thua với dân. Phục vụ dân theo theo đúng “Giá trị và yêu cầu cốt lõi” của dân, được dân hài lòng, chính là thắng lợi của giới chức trách.

c) Từ đó mà minh định quan điểm tài sản quốc gia là của dân, nhà nước được dân thuê quản lý tài sản đó. Do đó, phải công khai các khoản thu, chi cho dân. Phải công khai các dự án thu phí như thế này và lấy ý kiến của dân trước khi tiến hành. Cái nào chính phủ lấy tiền thuế dân xây dựng, cái nào BOT…

d) Từ đó mà có khung pháp lý hữu hiệu cho dân biểu hiện ý muốn, quan điểm của mình.

Tôi tin rằng một chính phủ chỉ có thể có tính kiến tạo khi chính phủ đó được dân tin cậy, yêu mến, tôn trọng, ủng hộ. Và đại đa số người dân đều mong có một chính phủ như vậy để mình hãnh diện, để mình yên tâm góp sức. Các góp ý trên đây xuất phát từ tấm lòng đó.

Sáng qua, được tin trạm thu phí Cai Lậy đã xả thông đường, ngưng thu phí tới khi có thông báo mới. Hy vọng rằng đây là bước chuyển biến thực lòng, cầu thị của giới chức trách. Hy vọng đây là một bước tích cực về tương lai!

Lê Học Lãnh Vân

http://motthegioi.vn/chuyen-hom-nay-c-155/tram-thu-phi-va-long-tin-cua-dan-69520.html

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: